1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün görevlerinden biri "sıralı cümleleri ayırmak" değildir?
A) Eve geldi, eşyalarını yerleştirdi, dinlendi.
B) Oraya gittim, onu gördüm, konuştum.
C) Kitabı okudu, özetini çıkardı, sunum hazırladı.
D) Bu elbise mavi, kırmızı, yeşil renklerde mevcut.
Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bu soruda virgülün farklı görevlerinden birini, özellikle "sıralı cümleleri ayırmak" görevini anlamamız isteniyor. Öncelikle "sıralı cümle" ne demek, onu hatırlayalım:
- Sıralı cümleler, birden fazla yüklemi olan ve bu yüklemlerin her birinin ayrı bir yargı bildirdiği, yani her bir bölümün aslında kendi içinde bağımsız bir cümle olabileceği yapıları ifade eder. Bu tür cümleler genellikle virgül veya noktalı virgül ile birbirine bağlanır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Eve geldi, eşyalarını yerleştirdi, dinlendi.
- Bu cümlede üç ayrı yargı var: "Eve geldi" (O geldi), "eşyalarını yerleştirdi" (O yerleştirdi), "dinlendi" (O dinlendi). Her biri kendi içinde birer cümledir ve virgüller bu sıralı cümleleri ayırma görevini üstlenmiştir. Dolayısıyla bu seçenekte virgülün görevi "sıralı cümleleri ayırmak"tır.
- B) Oraya gittim, onu gördüm, konuştum.
- Burada da üç ayrı yargı görüyoruz: "Oraya gittim" (Ben gittim), "onu gördüm" (Ben gördüm), "konuştum" (Ben konuştum). Her biri bağımsız birer cümlecik olup virgüllerle birbirine bağlanmıştır. Bu da virgülün "sıralı cümleleri ayırmak" görevine bir örnektir.
- C) Kitabı okudu, özetini çıkardı, sunum hazırladı.
- Yine üç farklı eylem ve yargı mevcut: "Kitabı okudu" (O okudu), "özetini çıkardı" (O çıkardı), "sunum hazırladı" (O hazırladı). Bu cümleler de virgüllerle sıralanmıştır ve virgülün görevi "sıralı cümleleri ayırmak"tır.
- D) Bu elbise mavi, kırmızı, yeşil renklerde mevcut.
- Bu cümleye dikkat edelim. Virgüller "mavi", "kırmızı" ve "yeşil" kelimelerini ayırmıştır. Bu kelimeler birer renk adıdır ve cümlenin içinde "renklerde mevcut" ifadesinin niteleyicisi olarak kullanılmıştır. Yani, bunlar birer cümle değil, aynı türden kelimelerin (sıfatların) bir listesidir. Virgül burada "eş görevli kelimeleri veya kelime gruplarını ayırma" görevini üstlenmiştir, "sıralı cümleleri ayırma" görevini değil.
Bu açıklamalar ışığında, D seçeneğindeki virgülün görevi diğerlerinden farklıdır ve "sıralı cümleleri ayırmak" değildir.
Cevap D seçeneğidir.
