Yolculuk uzun ve yorucuydu. Tren, virajlı yollarda gıcırtılar çıkararak ilerliyordu. Pencereden baktığımda uçsuz bucaksız yeşil ovalar görüyordum. Bir an için tüm endişelerimden uzaklaştım.
Bu metin için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) İlahi bakış açısıyla yazılmıştır
B) Kahraman anlatıcının bakış açısı vardır
C) Gözlemci anlatıcı bakış açısı kullanılmıştır
D) Olaylar üçüncü kişi ağzından anlatılmıştır
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu tür sorular, bir metni okurken yazarın bize olayı kimin gözünden anlattığını anlamamızı sağlar. Buna "anlatıcı bakış açısı" diyoruz. Şimdi bu metni adım adım inceleyelim ve doğru cevabı bulalım:
- Metni Dikkatlice Okuyalım:
"Yolculuk uzun ve yorucuydu. Tren, virajlı yollarda gıcırtılar çıkararak ilerliyordu. Pencereden baktığımda uçsuz bucaksız yeşil ovalar görüyordum. Bir an için tüm endişelerimden uzaklaştım."
- Anahtar Kelimeleri Bulalım:
Metinde özellikle altını çizdiğimiz kelimelere dikkat edin: "baktığımda", "görüyordum", "uzaklaştım". Bu kelimelerin hepsi, eylemi gerçekleştiren kişinin "ben" olduğunu gösterir. Yani, anlatıcı olayın içindeki bir karakterdir ve kendi yaşadıklarını, gördüklerini, hissettiklerini anlatmaktadır.
- Anlatıcı Bakış Açısı Türlerini Hatırlayalım:
- Kahraman Anlatıcı (Ben Anlatıcı): Olayları yaşayan, hikayenin içinde yer alan bir karakterin ağzından anlatılır. "Ben" veya "biz" ifadeleri kullanılır. Kendi düşünce ve duygularını aktarır.
- Gözlemci Anlatıcı (Kamera Anlatıcı): Olayları dışarıdan bir gözlemci gibi anlatır. Sadece gördüklerini ve duyduklarını aktarır, karakterlerin iç dünyasına girmez. "O" veya "onlar" ifadeleri kullanılır.
- İlahi Anlatıcı (Tanrısal Anlatıcı): Olayları dışarıdan anlatır ancak her şeyi bilir. Karakterlerin geçmişini, geleceğini, tüm düşüncelerini ve duygularını bilir ve okuyucuya aktarır. "O" veya "onlar" ifadeleri kullanılır.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) İlahi bakış açısıyla yazılmıştır: Metinde anlatıcı sadece kendi duygularını (endişelerinden uzaklaşma) biliyor ve aktarıyor. Başka karakterlerin iç dünyasına dair bir bilgi vermiyor. Bu nedenle ilahi bakış açısı değildir.
- B) Kahraman anlatıcının bakış açısı vardır: Metindeki "baktığımda", "görüyordum", "uzaklaştım" ifadeleri, anlatıcının olayın bizzat içinde olduğunu ve kendi deneyimlerini aktardığını açıkça gösterir. Bu, kahraman anlatıcının temel özelliğidir.
- C) Gözlemci anlatıcı bakış açısı kullanılmıştır: Gözlemci anlatıcı sadece dışarıdan gözlem yapar, karakterin iç dünyasına girmez. Oysa metinde anlatıcı kendi endişelerinden uzaklaştığını belirterek iç dünyasını paylaşıyor. Bu nedenle gözlemci anlatıcı değildir.
- D) Olaylar üçüncü kişi ağzından anlatılmıştır: Üçüncü kişi ağzından anlatım "o" veya "onlar" zamirleriyle yapılır. Metinde ise "ben" zamirine karşılık gelen fiil çekimleri kullanılmıştır. Bu nedenle üçüncü kişi ağzından anlatım değildir.
Metindeki "ben" merkezli anlatım ve anlatıcının kendi duygularını ifade etmesi, bize bu metnin bir kahraman anlatıcı tarafından kaleme alındığını gösterir.
Cevap B seçeneğidir.
