Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda, çözünürlük kurallarını kullanarak hangi iyon çiftinin sulu çözeltide bir araya geldiğinde çökelek oluşturacağını bulacağız. Çökelek, suda çözünmeyen katı bir maddedir. Bir iyon çiftinin çökelek oluşturup oluşturmadığını anlamak için temel çözünürlük kurallarını hatırlamamız gerekiyor.
Temel Çözünürlük Kuralları:
- Alkali metal iyonları ($Li^+$, $Na^+$, $K^+$, $Rb^+$, $Cs^+$) içeren tüm bileşikler ve Amonyum iyonu ($NH_4^+$) içeren tüm bileşikler daima çözünürdür.
- Nitrat iyonu ($NO_3^-$) ve Asetat iyonu ($CH_3COO^-$) içeren tüm bileşikler daima çözünürdür.
- Klorür ($Cl^-$), Bromür ($Br^-$) ve İyodür ($I^-$) içeren bileşikler genellikle çözünürdür. Ancak $Ag^+$, $Pb^{2+}$ ve $Hg_2^{2+}$ gibi iyonlarla birleştiğinde çözünmezler (çökelek oluştururlar).
- Sülfat iyonu ($SO_4^{2-}$) içeren bileşikler genellikle çözünürdür. Ancak $Ca^{2+}$, $Sr^{2+}$, $Ba^{2+}$ ve $Pb^{2+}$ gibi iyonlarla birleştiğinde çözünmezler.
- Karbonat ($CO_3^{2-}$), Fosfat ($PO_4^{3-}$), Sülfür ($S^{2-}$) ve Hidroksit ($OH^-$) içeren bileşikler genellikle çözünmezdir (çökelek oluştururlar). Bu kuralın istisnası, alkali metal iyonları ve amonyum iyonu ile oluşturdukları bileşiklerdir. Ayrıca $Ba^{2+}$ ile oluşan hidroksitler de çözünürdür.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) $Na^+$ ve $Cl^-$:
- $Na^+$ (Sodyum iyonu) bir alkali metal iyonudur. Alkali metal iyonları içeren tüm bileşikler daima çözünürdür.
- $Cl^-$ (Klorür iyonu) içeren bileşikler genellikle çözünürdür ve $Na^+$ bu kuralın bir istisnası değildir.
- Bu nedenle, $NaCl$ (sodyum klorür) suda çözünür ve çökelek oluşturmaz.
- B) $K^+$ ve $NO_3^-$:
- $K^+$ (Potasyum iyonu) bir alkali metal iyonudur. Alkali metal iyonları içeren tüm bileşikler daima çözünürdür.
- $NO_3^-$ (Nitrat iyonu) içeren tüm bileşikler daima çözünürdür.
- Bu nedenle, $KNO_3$ (potasyum nitrat) suda çözünür ve çökelek oluşturmaz.
- C) $Ca^{2+}$ ve $CO_3^{2-}$:
- $CO_3^{2-}$ (Karbonat iyonu) içeren bileşikler genellikle çözünmezdir (çökelek oluştururlar).
- Bu kuralın istisnası, karbonatın alkali metal iyonları ($Na^+$, $K^+$ vb.) veya amonyum iyonu ($NH_4^+$) ile birleşmesidir.
- $Ca^{2+}$ (Kalsiyum iyonu) bir alkali metal iyonu veya amonyum iyonu değildir.
- Bu nedenle, $CaCO_3$ (kalsiyum karbonat) suda çözünmez ve çökelek oluşturur.
- D) $NH_4^+$ ve $CH_3COO^-$:
- $NH_4^+$ (Amonyum iyonu) içeren tüm bileşikler daima çözünürdür.
- $CH_3COO^-$ (Asetat iyonu) içeren tüm bileşikler daima çözünürdür.
- Bu nedenle, $NH_4CH_3COO$ (amonyum asetat) suda çözünür ve çökelek oluşturmaz.
Yukarıdaki analizlere göre, $Ca^{2+}$ ve $CO_3^{2-}$ iyonları bir araya geldiğinde çözünmeyen $CaCO_3$ katısını oluşturur ve bu da bir çökelek demektir.
Cevap C seçeneğidir.
