Fiilde kipler KPSS Test 2

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil, haber kipiyle çekimlenmemiştir?

A) Yarın sınav için erken kalkmalıyım.
B) Dün akşam çok güzel bir film izledik.
C) Her sabah kahvaltıdan sonra çay içerim.
D) Bu konuyu daha önce hiç duymamıştım.

Sevgili öğrenciler, bu soruda fiillerin çekimlendiği kipleri, özellikle de haber kipleri ile dilek/şart kipleri arasındaki farkı iyi bilmemiz gerekiyor. Haydi, adım adım inceleyelim!

• Öncelikle, fiil kipleri iki ana gruba ayrılır:

  1. Haber (Bildirme) Kipleri: Fiile zaman anlamı katan kiplerdir. Yani, eylemin ne zaman yapıldığını (geçmişte, şimdi, gelecekte veya her zaman) bildirirler. Bunlar; görülen geçmiş zaman (-dı, -di), duyulan geçmiş zaman (-mış, -miş), şimdiki zaman (-yor), gelecek zaman (-acak, -ecek) ve geniş zaman (-r, -ar, -er) kipleridir.

  2. Dilek (Tasarlama) Kipleri: Fiile zaman anlamı katmayan, bir dilek, şart, istek, gereklilik veya emir bildiren kiplerdir. Bunlar; gereklilik kipi (-malı, -meli), şart kipi (-sa, -se), istek kipi (-a, -e) ve emir kipi (eki yoktur) kipleridir.

  Soru bizden fiilin haber kipiyle çekimlenmediği cümleyi bulmamızı istiyor. Yani, fiilin dilek kiplerinden biriyle çekimlendiği seçeneği arıyoruz.

• Şimdi seçeneklerdeki cümleleri ve fiillerini inceleyelim:

• A) Yarın sınav için erken kalkmalıyım.

  Bu cümlede fiil "kalkmalıyım"dır. "kalk-ma-lı-yım" fiili, "-malı, -meli" ekini almıştır. Bu ek, bir gereklilik bildirir. Gereklilik kipi, dilek (tasarlama) kiplerinden biridir. Dolayısıyla, bu fiil haber kipiyle çekimlenmemiştir.

• B) Dün akşam çok güzel bir film izledik.

  Bu cümlede fiil "izledik"tir. "izle-di-k" fiili, "-di" ekini almıştır. Bu ek, görülen geçmiş zaman kipidir. Görülen geçmiş zaman kipi, haber (bildirme) kiplerinden biridir.

• C) Her sabah kahvaltıdan sonra çay içerim.

  Bu cümlede fiil "içerim"dir. "iç-er-im" fiili, "-er" ekini almıştır. Bu ek, geniş zaman kipidir. Geniş zaman kipi, haber (bildirme) kiplerinden biridir.

• D) Bu konuyu daha önce hiç duymamıştım.

  Bu cümlede fiil "duymamıştım"dır. "duy-ma-mış-tı-m" fiili, "-mış" ekini almıştır. Bu ek, duyulan geçmiş zaman kipidir (burada ek fiille birleşerek birleşik zamanlı fiil oluşturmuştur, ancak temel kip haber kipidir). Duyulan geçmiş zaman kipi, haber (bildirme) kiplerinden biridir.

• Gördüğümüz gibi, A seçeneğindeki "kalkmalıyım" fiili gereklilik kipiyle çekimlenmiştir ve gereklilik kipi bir dilek (tasarlama) kipidir, haber kipi değildir. Diğer seçeneklerdeki fiiller ise haber kipleriyle çekimlenmiştir.

Cevap A seçeneğidir.