Bir asit çözeltisinin pH değeri 3'tür. Bu çözeltinin 10 kat seyreltilmesi sonucu oluşan yeni çözeltinin pH değeri kaç olur?
A) 2Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için pH kavramını ve seyreltme işleminin derişim üzerindeki etkisini adım adım inceleyelim. Unutmayın, kimya problemlerini çözerken her adımı dikkatlice anlamak çok önemlidir.
Bize başlangıçtaki asit çözeltisinin pH değerinin 3 olduğu verilmiş. pH değeri, bir çözeltinin asitliğini veya bazlığını gösteren bir ölçektir ve hidrojen iyonu derişimi ($[H^+]$) ile aşağıdaki formülle ilişkilidir:
$pH = -\log[H^+]$
Bu formülü kullanarak başlangıçtaki hidrojen iyonu derişimini bulabiliriz:
$3 = -\log[H^+]$
Her iki tarafı da eksi ile çarparsak:
$-3 = \log[H^+]$
Logaritmanın tanımına göre, bu ifadeyi üslü sayı olarak yazarsak:
$[H^+] = 10^{-3}$ M (molar)
Bu, başlangıçtaki çözeltimizin litre başına $10^{-3}$ mol hidrojen iyonu içerdiği anlamına gelir.
Çözelti 10 kat seyreltiliyor. Seyreltme, çözeltiye daha fazla çözücü (genellikle su) eklenmesi demektir. Bu durumda, çözeltideki çözünen maddenin (burada $H^+$ iyonları) miktarı değişmezken, toplam hacim artar. Hacim 10 katına çıktığında, birim hacimdeki madde miktarı (yani derişim) 10 kat azalır.
Yeni hidrojen iyonu derişimi, başlangıçtaki derişimin 10'da biri olacaktır:
$[H^+]_{yeni} = \frac{[H^+]_{başlangıç}}{10}$
Başlangıçtaki $[H^+]$ derişimini yerine koyarsak:
$[H^+]_{yeni} = \frac{10^{-3} \text{ M}}{10}$
Bu ifadeyi üslü sayılarla yazarsak:
$[H^+]_{yeni} = 10^{-3} \times 10^{-1}$ M
$[H^+]_{yeni} = 10^{(-3-1)}$ M
$[H^+]_{yeni} = 10^{-4}$ M
Şimdi seyreltilmiş çözeltinin hidrojen iyonu derişimi $10^{-4}$ M oldu.
Yeni hidrojen iyonu derişimini kullanarak yeni pH değerini hesaplayabiliriz:
$pH_{yeni} = -\log[H^+]_{yeni}$
$pH_{yeni} = -\log(10^{-4})$
Logaritma kurallarına göre, $\log(a^b) = b \times \log(a)$ ve $\log(10) = 1$ olduğundan:
$pH_{yeni} = -(-4 \times \log(10))$
$pH_{yeni} = -(-4 \times 1)$
$pH_{yeni} = 4$
Gördüğünüz gibi, bir asit çözeltisi 10 kat seyreltildiğinde pH değeri 1 birim artar. Bu durum, çözeltinin asitliğinin azaldığını (pH'ın nötre yaklaştığını) gösterir.
Cevap C seçeneğidir.