Kuzey Afrika'da Atlas Okyanusu kıyısından başlayıp Kızıldeniz'e kadar uzanan Sahra Çölü'nün oluşumunda aşağıdaki faktörlerden hangisi en az etkilidir?
A) Sürekli yüksek basınç alanı olmasıSevgili öğrenciler, Sahra Çölü'nün oluşumunda etkili olan faktörleri ve bu faktörlerin çölleşmeye nasıl katkıda bulunduğunu adım adım inceleyelim. Soru, bu faktörlerden hangisinin en az etkili olduğunu bulmamızı istiyor.
Bu faktör, Sahra Çölü'nün oluşumunda çok önemli bir rol oynar. Dünya'da yaklaşık 30° enlemlerinde (hem Kuzey hem de Güney Yarımküre'de) subtropikal yüksek basınç kuşakları bulunur. Bu bölgelerde hava alçalır. Alçalan hava ısınır ve nem taşıma kapasitesi artar, bu da bulut oluşumunu ve yağışı engeller. Sahra Çölü de bu yüksek basınç kuşağında yer aldığı için sürekli kurak bir iklime sahiptir.
Atlas Okyanusu kıyısı boyunca etkili olan Kanarya Akıntısı gibi soğuk su akıntıları, kıyı şeridindeki havanın soğumasına neden olur. Soğuk hava, sıcak havaya göre daha yoğundur ve yükselme eğilimi göstermez. Bu durum, bulut oluşumunu ve dolayısıyla yağışı engeller. Kıyı şeridinde sis görülse de, iç bölgelere yağış ulaşmaz ve çölleşme artar. Bu da çöl oluşumunda etkili bir faktördür.
Kuzey Afrika'daki Atlas Dağları gibi yüksek dağ sıraları, nemli hava kütlelerinin iç bölgelere ulaşmasını engeller. Dağların rüzgar alan yamaçları yağış alırken (orografik yağış), rüzgar almayan (leeward) yamaçları ve iç bölgeler "yağmur gölgesi" denilen kurak bir alanda kalır. Bu durum, Sahra'nın bazı bölgelerinin kuraklaşmasında etkili bir faktördür.
Ekvator çevresi (yaklaşık 0-10° enlemleri), genellikle yıl boyunca yüksek sıcaklık ve bol yağış alan bölgelerdir (Ekvatoral iklim). Bu bölgelerde hava sürekli yükselir, yoğunlaşır ve yağış bırakır. Sahra Çölü, Ekvator'a göre daha kuzeyde, yaklaşık 15°N ile 30°N enlemleri arasında yer alır. Ekvatora yakınlık, genellikle yağışlı bir iklimin göstergesidir, çölleşmenin değil. Dolayısıyla, Sahra'nın Ekvator'a "yakın" olması, çöl oluşumunu destekleyen değil, aksine engelleyebilecek bir durumdur. Bu nedenle, Sahra'nın oluşumunda en az etkili olan faktör budur.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, Sahra Çölü'nün oluşumunda sürekli yüksek basınç, soğuk su akıntıları ve dağların yağmur gölgesi etkisi gibi faktörler doğrudan ve güçlü bir şekilde rol oynarken, Ekvatora yakınlık çöl oluşumunu açıklayan bir neden değildir, hatta tam tersi bir etki yaratma potansiyeline sahiptir.
Cevap D seçeneğidir.
