"Öğrencilerin başarısızlığının nedeni, yeterince çalışmamış olmalarındandır."
Bu cümledeki anlatım bozukluğu nasıl giderilebilir?
A) "nedeni" yerine "sebebi" kelimesi getirilerek
B) "olmalarındandır" yerine "olmasıdır" getirilerek
C) "yeterince" kelimesi cümleden çıkarılarak
D) "başarısızlığın" yerine "başarısız" getirilerek
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugünkü sorumuz, günlük hayatta sıkça karşımıza çıkabilecek bir anlatım bozukluğu türüyle ilgili. Cümleleri doğru ve akıcı kurmak, hem yazılı hem de sözlü iletişimde çok önemlidir. Şimdi sorumuzdaki cümleyi adım adım inceleyelim:
Soru Cümlesi: "Öğrencilerin başarısızlığının nedeni, yeterince çalışmamış olmalarındandır."
Bu cümlede bir anlatım bozukluğu var. Gelin, bu bozukluğun nedenini ve nasıl giderileceğini birlikte bulalım.
-
Anlatım Bozukluğunun Tespiti: Cümlede "nedeni" kelimesi ve "-dandır" eki (olmalarındandır) birlikte kullanılmıştır. Hem "nedeni" kelimesi hem de "-dandır" eki, bir olayın sebebini veya gerekçesini belirtmek için kullanılır. İkisi aynı anda kullanıldığında bir anlam tekrarı veya gereksiz sözcük kullanımı (duruluk ilkesine aykırılık) ortaya çıkar. Bu durum, cümlenin akıcılığını ve doğruluğunu bozar.
-
Örneklerle Açıklama:
- "Başarısızlığının nedeni, çalışmamasıdır." (Doğru kullanım)
- "Başarısızlığı, çalışmamasındandır." (Doğru kullanım)
- Ancak, "Başarısızlığının nedeni, çalışmamasındandır." dediğimizde, "neden" ve "-dandır" aynı anlamı iki kez ifade etmiş olur. Bu bir anlatım bozukluğudur.
-
Seçeneklerin İncelenmesi:
- A) "nedeni" yerine "sebebi" kelimesi getirilerek: "Öğrencilerin başarısızlığının sebebi, yeterince çalışmamış olmalarındandır." "Neden" ve "sebep" kelimeleri eş anlamlıdır. Bu değişiklik, anlatım bozukluğunu gidermez, sadece kelimeyi değiştirir.
- B) "olmalarındandır" yerine "olmasıdır" getirilerek: "Öğrencilerin başarısızlığının nedeni, yeterince çalışmamış olmasıdır." İşte bu doğru bir düzeltmedir! "Nedeni" kelimesiyle birlikte "olmasıdır" ifadesi kullanıldığında, sebep açık ve doğru bir şekilde belirtilmiş olur. Artık cümlede bir anlam tekrarı veya gereksiz bir ek bulunmamaktadır. Cümle hem anlamca hem de yapıca doğru hale gelir.
- C) "yeterince" kelimesi cümleden çıkarılarak: "Öğrencilerin başarısızlığının nedeni, çalışmamış olmalarındandır." Bu değişiklik, cümlenin anlamını biraz değiştirir ("yeterince" kelimesi eksikliği ifade ederken, çıkarıldığında tamamen çalışmama anlamı verir) ve asıl anlatım bozukluğunu (nedeni -dandır ikilisi) gidermez.
- D) "başarısızlığın" yerine "başarısız" getirilerek: "Öğrencilerin başarısız nedeni, yeterince çalışmamış olmalarındandır." "Başarısız" bir sıfattır ve burada isim olan "başarısızlık" yerine kullanılamaz. Bu, cümleyi anlamsız hale getirir ve yeni bir hata oluşturur.
Gördüğünüz gibi, en doğru ve etkili düzeltme, "olmalarındandır" ifadesini "olmasıdır" şeklinde değiştirmektir. Bu sayede cümledeki gereksiz tekrar ortadan kalkar ve cümle dil bilgisi kurallarına uygun hale gelir.
Cevap B seçeneğidir.
