???? KPSS ÖTMT çıkmış sorular Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, KPSS ÖTMT çıkmış sorular Test 1'de karşılaşabileceğiniz Türkçe, Matematik ve Eğitim Bilimleri konularını sade bir dille özetlemektedir. Amacımız, karmaşık görünen konuları anlaşılır hale getirerek sınavda başarılı olmanıza yardımcı olmaktır.
???? Fiilimsiler (Eylemsiler)
Fiilimsiler, fiillerden türeyen ancak fiil özelliğini yitirip isim, sıfat veya zarf görevi üstlenen sözcüklerdir. Cümlede yan cümle kurmaya yardımcı olurlar.
- İsim-Fiil (Mastar): Fiile "-ma, -ış, -mak" ekleri gelerek oluşur. Bir eylemin adı gibidir.
- Sıfat-Fiil (Ortaç): Fiile "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri gelerek oluşur. İsmi niteler.
- Zarf-Fiil (Bağ-Fiil): Fiile "-ken, -alı, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -r...mez, -esiye, -a...a" gibi ekler gelerek oluşur. Fiili veya fiilimsiyi durum ya da zaman yönünden belirtir.
???? İpucu: Bazı fiilimsiler kalıcı isim olabilir. Örneğin, "dondurma", "çakmak" gibi kelimeler artık bir varlığın adı olmuştur, fiilimsi değildir.
???? Cümle Çeşitleri
Cümleler, yüklemlerinin türüne, anlamına, yapısına ve ögelerinin dizilişine göre farklı gruplara ayrılır. Sınavda genellikle yapılarına göre cümleler sorulur.
- Yükleminin Türüne Göre:
- Fiil Cümlesi: Yüklemi çekimli bir fiil olan cümlelerdir. (Örn: "Geldi.")
- İsim Cümlesi: Yüklemi isim soylu bir sözcük olan cümlelerdir. (Örn: "Güzeldi.")
- Anlamına Göre: Olumlu, Olumsuz, Soru, Emir, Ünlem cümleleri.
- Yapısına Göre:
- Basit Cümle: Tek yüklemi olan ve içinde fiilimsi bulunmayan cümlelerdir.
- Birleşik Cümle: Tek yüklemi olan ancak içinde fiilimsi veya başka bir yargı (yan cümle) bulunduran cümlelerdir. (Girişik Birleşik, Ki'li Birleşik, Şartlı Birleşik)
- Sıralı Cümle: Birden fazla yüklemi olan ve virgül veya noktalı virgülle birbirine bağlanan cümlelerdir.
- Bağlı Cümle: Birden fazla yüklemi olan ve bağlaçlarla birbirine bağlanan cümlelerdir.
⚠️ Dikkat: "Yapısına göre" cümle çeşitleri karıştırılabilir. Fiilimsi içeren cümleler genellikle "Girişik Birleşik Cümle" olarak kabul edilir.
???? Matematik Temel Kavramlar (Üslü ve Köklü Sayılar)
Matematikte temel işlemlerin doğru yapılması için işlem önceliği ve sayıların özelliklerini bilmek önemlidir. Özellikle üslü ve köklü sayılar sıkça karşımıza çıkar.
- İşlem Önceliği:
- Parantez içi işlemler
- Üslü ve köklü ifadeler
- Çarpma ve Bölme (Soldan sağa doğru)
- Toplama ve Çıkarma (Soldan sağa doğru)
- Üslü Sayılar: Bir sayının kendisiyle kaç kez çarpıldığını gösterir. $a^n = a \times a \times ... \times a$ (n tane).
- Üslü Sayı Özellikleri:
- $a^0 = 1$ (Sıfırdan farklı her sayının sıfırıncı kuvveti 1'dir.)
- $a^1 = a$
- $a^{-n} = \frac{1}{a^n}$
- $a^x \cdot a^y = a^{x+y}$
- $\frac{a^x}{a^y} = a^{x-y}$
- $(a^x)^y = a^{x \cdot y}$
- Köklü Sayılar: Bir sayının hangi sayının kuvveti olduğunu bulma işlemidir. $\sqrt[n]{a} = b \implies b^n = a$.
- Köklü Sayı Özellikleri:
- $\sqrt{a^2} = |a|$
- $\sqrt[n]{a^m} = a^{\frac{m}{n}}$
- $\sqrt{a} \cdot \sqrt{b} = \sqrt{a \cdot b}$
- $\frac{\sqrt{a}}{\sqrt{b}} = \sqrt{\frac{a}{b}}$
???? İpucu: Üslü ve köklü sayılarda negatif tabanlara ve çift/tek kuvvetlere dikkat edin. Örneğin, $(-2)^3 = -8$ iken $(-2)^4 = 16$ olur.
???? Ölçme ve Değerlendirmede Güvenirlik ve Geçerlik
Eğitim bilimlerinde bir ölçme aracının (test, anket vb.) ne kadar iyi olduğunu belirleyen en temel iki kavram güvenirlik ve geçerliktir. Bu kavramlar, ölçme sonuçlarının kalitesini gösterir.
- Güvenirlik (Reliability): Bir ölçme aracının aynı koşullarda tekrarlandığında benzer sonuçlar vermesidir. Tutarlılık, kararlılık ve duyarlılık ile ilgilidir. Bir testin ne kadar hatasız ölçtüğünü gösterir.
- Güvenirliği Etkileyen Faktörler: Testin uzunluğu, soruların homojenliği, uygulama koşulları, puanlamanın objektifliği, öğrenci motivasyonu.
- Güvenirlik Belirleme Yöntemleri: Test-tekrar test, paralel formlar, iç tutarlılık (Cronbach Alfa, KR-20, KR-21), test yarılama.
- Geçerlik (Validity): Bir ölçme aracının ölçmek istediği özelliği ne derece doğru ve amaca uygun ölçtüğüdür. Bir testin ne işe yaradığını ve ne kadar doğru bilgi verdiğini gösterir. "Geçerlik, güvenirlikten daha önemlidir."
- Geçerlik Türleri:
- Kapsam Geçerliği: Testin ölçülmek istenen konuyu veya davranışları ne kadar iyi temsil ettiğidir.
- Ölçüt (Kriter) Geçerliği: Test puanları ile dış bir ölçüt arasındaki ilişkiyi inceler (Yordama ve Uygunluk Geçerliği).
- Yapı Geçerliği: Testin soyut bir özelliği (zekâ, kaygı vb.) ne kadar doğru ölçtüğüdür.
- Görünüş Geçerliği: Testin ilk bakışta neyi ölçüyor gibi göründüğüdür.
⚠️ Dikkat: Bir ölçme aracının geçerli olabilmesi için öncelikle güvenilir olması gerekir. Ancak güvenilir bir araç her zaman geçerli olmayabilir. Yani, "Güvenirlik geçerlik için ön şarttır ama yeterli değildir."
