"Yürüyordum, ağlıyordum / Görüyordum, söylüyordum" dizelerindeki uyak ve redif düzeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) "yordum" redif - yarım uyak
B) "üyordum" zengin uyak
C) "ordum" redif - tam uyak
D) "yordum" redif - tam uyak
Sevgili öğrenciler,
Bu soruda verilen "Yürüyordum, ağlıyordum / Görüyordum, söylüyordum" dizelerindeki uyak (kafiye) ve redif düzenini adım adım inceleyelim:
- 1. Adım: Dizeleri İnceleyelim ve Ortak Kısımları Belirleyelim
- Dizelerimiz şunlar:
- "Yürüyordum"
- "Ağlıyordum"
- "Görüyordum"
- "Söylüyordum"
- Gördüğünüz gibi, tüm dizelerin sonunda "-yordum" kısmı ortak olarak tekrar etmektedir.
- 2. Adım: Redifi Bulalım
- Redif, dize sonlarında ses, görev ve anlam bakımından tamamen aynı olan ek veya kelime tekrarıdır. Uyak (kafiye)tan sonra gelir.
- "-yordum" eki, Türkçede fiillere gelen "-yor" (şimdiki zaman eki), "-du" (görülen geçmiş zaman eki) ve "-m" (birinci tekil şahıs eki) birleşiminden oluşur. Örneğin: yürü-yor-du-m, ağla-yor-du-m (ağlıyordum), gör-yor-du-m (görüyordum), söyle-yor-du-m (söylüyordum).
- Bu "-yordum" eki, tüm dizelerde aynı sesle, aynı dil bilgisel görevle (şimdiki zamanın hikayesi, birinci tekil şahıs) ve aynı anlamla tekrarlandığı için, "-yordum" kesinlikle bir rediftir.
- 3. Adım: Uyak (Kafiye) Bulalım
- Uyak, rediften önce gelen, ses benzerliğine dayalı tekrarlardır.
- Redifi ("-yordum") çıkardığımızda geriye kalan kısımlara bakalım:
- Bu kısımlarda doğrudan ortak bir ses (harf) tekrarı bulunmamaktadır ("ü" ve "ı" sesleri farklıdır). Bu durumda normalde uyak olmadığı düşünülebilirdi.
- Ancak, seçeneklerde "yarım uyak" belirtildiği için, bu tür durumlarda bazen redifin hemen öncesindeki veya redifin yapısındaki tek bir sesin (genellikle bir ünsüzün) tekrarı "yarım uyak" olarak kabul edilebilir.
- Burada, "y" sesi, fiil köklerinden sonra gelen "-yor" ekinin bir parçası olarak veya kaynaştırma harfi olarak tüm kelimelerde mevcuttur. "y" tek bir ses olduğu için, bu durum "yarım uyak" olarak değerlendirilebilir.
- Dolayısıyla, "yordum" redifinin hemen öncesindeki veya içindeki "y" sesinin varlığı, "yarım uyak" olarak kabul edilmesini sağlar.
- 4. Adım: Seçenekleri Değerlendirelim
- A) "yordum" redif - yarım uyak: "yordum"un redif olduğu tespiti doğrudur. "y" sesinin yarım uyak olarak kabul edilmesiyle bu seçenek en doğru cevaptır.
- B) "üyordum" zengin uyak: "üyordum" tüm dizelerde ortak değildir ("ağlıyordum" kelimesinde "ıyordum" vardır). Bu nedenle yanlıştır.
- C) "ordum" redif - tam uyak: Eğer "ordum" redif olsaydı, "y" sesi yarım uyak olurdu, tam uyak değil. Bu nedenle yanlıştır.
- D) "yordum" redif - tam uyak: "yordum" redif tespiti doğru olsa da, uyak "tam uyak" (iki ses benzerliği) değil, "yarım uyak"tır (tek ses benzerliği). Bu nedenle yanlıştır.
Bu durumda, dizelerdeki uyak ve redif düzeni en doğru şekilde A seçeneğinde verilmiştir.
Cevap A seçeneğidir.
