Bir öğrenci laboratuvar ortamında planarya üzerinde deney yapmaktadır. Planaryanın vücudunu farklı bölgelerden keserek rejenerasyon yeteneklerini gözlemliyor. Hangi kesit şeklinde planaryanın her iki parçasının da yaşama ve tamamlanma ihtimali en yüksektir?
A) Baş kısmından enine kesit
B) Kuyruk kısmından enine kesit
C) Baştan kuyruğa boyuna kesit
D) Vücudun ortasından enine kesit
Planaryalar, yassı solucanlar grubuna ait canlılardır ve biyolojideki en dikkat çekici rejenerasyon (yenilenme) yeteneklerinden birine sahiptirler. Bu olağanüstü yetenekleri, vücutlarında yaygın olarak bulunan ve her türlü hücreye dönüşebilen özel kök hücreler olan neoblastlar sayesinde gerçekleşir.
Bir planaryanın kesilen her parçası, yeterli sayıda neoblast ve hayati doku içeriyorsa, eksik kısımlarını yeniden oluşturarak tam bir organizmaya dönüşebilir. Ancak, her iki parçanın da yaşama ve tamamlanma ihtimali, kesitin yapıldığı yere ve parçaların büyüklüğüne/içeriğine bağlıdır.
- A) Baş kısmından enine kesit: Bu kesimde, planaryanın baş kısmı ve kalan gövde kısmı oluşur. Baş kısmı genellikle yeni bir kuyruk oluşturabilir. Ancak, kalan gövde kısmı çok kısa kalabilir ve hem yeni bir baş hem de yeni bir kuyruk oluşturmakta zorlanabilir veya bu parça yeterli hayati doku ve neoblast içermeyebilir. Dolayısıyla, her iki parçanın da yüksek ihtimalle tamamlanması zordur.
- B) Kuyruk kısmından enine kesit: Bu kesimde, planaryanın kuyruk kısmı ve kalan gövde kısmı oluşur. Kuyruk kısmı genellikle çok küçük olur ve yeni bir baş ile tam bir vücut oluşturmak için yeterli neoblast veya kritik dokulara sahip olmayabilir. Kalan gövde kısmı ise yeni bir kuyruk oluşturabilir. Yine, her iki parçanın da yüksek ihtimalle tamamlanması zordur.
- C) Baştan kuyruğa boyuna kesit: Planarya boyuna kesildiğinde, her iki yarım da eksik olan tarafı yeniden oluşturarak iki ayrı planarya oluşturabilir. Ancak bu kesit, genellikle daha karmaşık bir rejenerasyon süreci gerektirir ve bazen şekil bozukluklarına yol açabilir. Her iki parçanın da kusursuz bir şekilde tamamlanma ihtimali, orta kısımdan enine kesite göre daha düşük olabilir.
- D) Vücudun ortasından enine kesit: Bu kesit şeklinde, planarya yaklaşık olarak iki eşit büyüklükte parçaya ayrılır: bir baş içeren ön parça ve bir kuyruk içeren arka parça. Her iki parça da yeterli sayıda neoblast, sinir dokusu ve diğer hayati organları içerir. Ön parça yeni bir kuyruk, arka parça ise yeni bir baş oluşturarak iki ayrı, tam ve sağlıklı planarya meydana getirir. Bu yöntem, her iki parçanın da başarılı bir şekilde rejenerasyonunu ve tamamlanmasını sağlama olasılığı en yüksek olanıdır.
Bu nedenle, planaryanın her iki parçasının da yaşama ve tamamlanma ihtimalinin en yüksek olduğu kesit şekli, vücudun ortasından yapılan enine kesittir.
Cevap D seçeneğidir.
