Meclis (TBMM) nedir Test 2

TBMM'nin 1923'te Lozan Antlaşması'nı onaylaması, aşağıdaki uluslararası hukuk ilkelerinden hangisinin somut bir göstergesidir?

A) Mütareke
B) Self-determinasyon
C) Tam bağımsızlık
D) Manda yönetimi

Sevgili öğrenciler,

Bu soruyu çözmek için öncelikle Lozan Antlaşması'nın ne anlama geldiğini ve uluslararası hukuk ilkelerinin temel tanımlarını iyi anlamamız gerekiyor.

• Adım 1: Lozan Antlaşması'nın Önemi
• Lozan Antlaşması, Türk Kurtuluş Savaşı'nın ardından imzalanan ve yeni Türk devletinin uluslararası alandaki varlığını, sınırlarını ve bağımsızlığını tescil eden bir barış antlaşmasıdır. Bu antlaşma ile Osmanlı İmparatorluğu'nun son kalıntıları ortadan kalkmış ve modern Türkiye Cumhuriyeti'nin temelleri uluslararası hukukta resmen tanınmıştır. TBMM'nin bu antlaşmayı onaylaması, bir devletin kendi iradesiyle uluslararası bir anlaşmayı kabul etmesi anlamına gelir.
• Adım 2: Seçeneklerin Değerlendirilmesi
• Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve Lozan Antlaşması'nın onaylanmasının hangi ilkeyle en doğrudan ilişkili olduğunu bulalım:
• A) Mütareke: Mütareke, geçici bir ateşkes veya savaşın durdurulması anlamına gelir. Lozan Antlaşması ise bir barış antlaşmasıdır; yani savaşı kalıcı olarak sona erdiren ve yeni bir düzen kuran kapsamlı bir metindir. Dolayısıyla Lozan, bir mütareke değildir.
• B) Self-determinasyon (Kendi Kaderini Tayin Hakkı): Bu ilke, bir halkın kendi siyasi statüsünü özgürce belirleme hakkını ifade eder. Türk halkı, Kurtuluş Savaşı'nı vererek ve bağımsızlık mücadelesiyle bu hakkını kullanmıştır. Ancak Lozan Antlaşması'nın TBMM tarafından onaylanması, bu hakkın kullanılmasının bir sonucu olarak ortaya çıkan bağımsız devletin uluslararası alanda tanınması ve egemenlik yetkisini kullanmasıdır. Yani self-determinasyon, Lozan'a giden sürecin temelinde yatan bir ilke olsa da, antlaşmanın onaylanması doğrudan bu ilkenin bir göstergesi değil, bu ilke sonucunda elde edilen bağımsızlığın tescilidir.
• C) Tam Bağımsızlık: Tam bağımsızlık, bir devletin iç ve dış işlerinde hiçbir başka devletin veya uluslararası kuruluşun müdahalesi olmadan kendi iradesiyle hareket edebilmesi, kendi yasalarını koyabilmesi, kendi sınırları üzerinde tam egemenliğe sahip olması ve uluslararası ilişkilerini özgürce yürütebilmesidir. Lozan Antlaşması ile kapitülasyonlar kaldırılmış, Osmanlı borçları düzenlenmiş, Boğazlar üzerindeki Türk egemenliği tanınmış (sonraki anlaşmalarla tam kontrol sağlanmıştır) ve Türkiye'nin sınırları uluslararası alanda tescil edilmiştir. TBMM'nin bu antlaşmayı onaylaması, Türkiye'nin uluslararası alanda tam egemen bir devlet olarak kendi kararlarını alabilme yeteneğinin ve dış güçlerin müdahalesinden arınmışlığının somut bir göstergesidir. Bu, tam bağımsızlığın en temel tanımıdır.
• D) Manda Yönetimi: Manda yönetimi, Birinci Dünya Savaşı sonrası bazı bölgelerin, Milletler Cemiyeti adına güçlü devletler tarafından yönetilmesi sistemidir. Bu sistem, bir tür vesayet veya denetim anlamına gelir ve bağımsızlığın tam tersidir. Türkiye, Kurtuluş Savaşı'nı manda yönetimine karşı da vermiş ve tam bağımsızlığını kazanmıştır. Dolayısıyla Lozan, manda yönetiminin değil, ondan kurtuluşun bir göstergesidir.
• Adım 3: Sonuç
• Lozan Antlaşması'nın TBMM tarafından onaylanması, Türkiye'nin uluslararası alanda tam bir egemenliğe sahip olduğunu, kendi kaderini kendi belirlediğini ve hiçbir dış gücün etkisi altında kalmadan kendi iradesiyle hareket ettiğini gösterir. Bu durum, "tam bağımsızlık" ilkesinin en somut ifadesidir.

Cevap C seçeneğidir.