Bir öğrenci, bitkilerde fototropizma deneyi yapmaktadır. Işık kaynağının sürekli olarak bitkinin sol tarafında bulunduğu bu deneyde, bitki gövdesinin ışığa doğru yöneldiği gözlemlenmiştir. Bu durumun temel nedeni aşağıdaki hormonlardan hangisinin ışık almayan tarafta daha fazla birikmesidir?
A) Giberellin
B) Oksin
C) Sitokinin
D) Absisik asit
Sevgili öğrenciler, bitkilerin ışığa doğru yönelmesi, yani fototropizma, bitki büyümesini düzenleyen hormonlar sayesinde gerçekleşen büyüleyici bir olaydır. Bu soruyu adım adım inceleyelim:
- Fototropizma Nedir? Bitkilerin ışık kaynağına doğru veya ışıktan uzağa doğru büyüme hareketine tropizma denir. Işığa doğru yönelme hareketine ise fototropizma adı verilir. Genellikle bitki gövdeleri ışığa doğru (pozitif fototropizma) büyürken, kökler ışıktan uzağa doğru (negatif fototropizma) büyüyebilir.
- Hormonların Rolü: Bitkilerde büyüme ve gelişme, bitki hormonları (fitohormonlar) tarafından düzenlenir. Bu hormonlar çok düşük konsantrasyonlarda bile bitki üzerinde önemli etkiler gösterir.
- Oksin Hormonu ve Işık İlişkisi:
- Oksin, bitkilerde hücre uzamasını sağlayan en önemli hormonlardan biridir. Özellikle gövde ve kök uçlarında üretilir.
- Işık, oksin hormonunun bitki içindeki dağılımını etkiler. Işık tek bir yönden geldiğinde, oksin hormonunun ışık alan taraftan ışık almayan (gölge) tarafa doğru hareket etmesine neden olur.
- Bu durum, gövdenin ışık almayan tarafında daha yüksek konsantrasyonda oksin birikmesine yol açar.
- Yüksek oksin konsantrasyonu, gövdenin ışık almayan tarafındaki hücrelerin daha hızlı ve daha fazla uzamasını sağlar.
- Işık almayan taraftaki hücreler daha hızlı uzarken, ışık alan taraftaki hücreler daha yavaş uzar. Bu dengesiz büyüme, bitki gövdesinin ışık kaynağına doğru bükülmesine ve yönelmesine neden olur.
- Diğer Seçeneklerin İncelenmesi:
- Giberellin: Genellikle gövde uzamasını, tohum çimlenmesini ve meyve gelişimini teşvik eder, ancak fototropizmdeki birincil rolü oksin kadar belirgin değildir.
- Sitokinin: Hücre bölünmesini ve farklılaşmasını teşvik eder, yaşlanmayı geciktirir.
- Absisik asit: Bitkilerde stresi yöneten, tohum dormansisini (uyku halini) sağlayan ve stomaların kapanmasına neden olan bir hormondur.
Deneyde bitki gövdesinin ışığa doğru yönelmesi, ışık almayan tarafta daha fazla biriken oksin hormonunun hücre uzamasını hızlandırmasıyla açıklanır.
Cevap B seçeneğidir.
