Canlılık ve enerji test çöz AYT Test 2

Bir besin zincirinde: Bitki → Çekirge → Kurbağa → Yılan → Kartal
Bu zincirle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Enerji aktarımı verimliliği %90'ın üzerindedir
B) Besin zinciri ne kadar uzunsa enerji kaybı o kadar az olur
C) Kartal en fazla enerjiyi doğrudan bitkiden alır
D) Her basamakta enerjinin yaklaşık %90'ı ısı olarak kaybedilir

Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda besin zincirlerindeki enerji akışını ve bu akışın temel kurallarını anlamamız isteniyor. Hadi her bir seçeneği dikkatlice inceleyelim ve doğru cevabı bulalım.

• Besin Zincirinde Enerji Akışı: Bir besin zincirinde enerji, üreticilerden (bitkiler) tüketicilere doğru tek yönlü olarak akar. Ancak bu akış sırasında enerjinin büyük bir kısmı kaybolur.

• A) Enerji aktarımı verimliliği %90'ın üzerindedir:
  • Bu ifade doğru değildir. Ekolojideki temel kurallardan biri, bir trofik düzeyden (beslenme basamağından) diğerine aktarılan enerjinin sadece yaklaşık %10'u olduğudur. Geri kalan %90'lık kısım, organizmaların yaşam faaliyetleri (solunum, hareket vb.) için kullanılır ve büyük bir kısmı ısı olarak çevreye yayılır veya sindirilemeyen atıklarla kaybedilir. Dolayısıyla, enerji aktarım verimliliği %10 civarındadır, %90'ın üzerinde değildir.
• B) Besin zinciri ne kadar uzunsa enerji kaybı o kadar az olur:
  • Bu ifade de yanlıştır. Tam tersine, besin zinciri ne kadar uzun olursa, enerji aktarım basamakları da o kadar artar. Her basamakta enerjinin yaklaşık %90'ı kaybedildiği için, zincir uzadıkça toplam enerji kaybı artar ve zincirin sonundaki canlıya ulaşan enerji miktarı çok daha azalır. Bu yüzden besin zincirleri genellikle 4-5 basamaktan daha uzun olmaz.
• C) Kartal en fazla enerjiyi doğrudan bitkiden alır:
  • Bu ifade de doğru değildir. Besin zincirine baktığımızda: Bitki → Çekirge → Kurbağa → Yılan → Kartal. Kartal, bu zincirdeki en üst tüketicidir. Enerjiyi yılandan, yılan kurbağadan, kurbağa çekirgeden, çekirge ise bitkiden alır. Yani kartal, enerjiyi dolaylı yoldan ve birçok basamak sonra bitkiden alır. Bu süreçte her basamakta büyük enerji kayıpları yaşandığı için, kartal bitkiden en fazla enerjiyi değil, en az enerjiyi alan canlılardan biridir. En fazla enerjiyi doğrudan bitkiden alan canlı çekirgedir.
• D) Her basamakta enerjinin yaklaşık %90'ı ısı olarak kaybedilir:
  • İşte bu ifade doğrudur! Yukarıda da bahsettiğimiz gibi, ekosistemlerdeki enerji akışında "yüzde on kuralı" geçerlidir. Bir trofik düzeydeki enerjinin sadece yaklaşık %10'u bir sonraki trofik düzeye aktarılır. Geri kalan yaklaşık %90'lık kısım ise organizmaların metabolik faaliyetleri (solunum, hareket, büyüme vb.) sırasında kullanılır ve büyük bir kısmı ısı enerjisi olarak çevreye yayılır. Bu durum, enerji piramitlerinin neden her zaman tabanda geniş ve yukarıya doğru daraldığını da açıklar.

Cevap D seçeneğidir.