Bir doğa koruma alanında, besin zinciri şu şekildedir:
Bitkiler → Çekirge → Kurbağa → Yılan → Kartal
Bu besin zincirinde yılanların sayısı azalırsa aşağıdaki durumlardan hangisi beklenmez?
A) Kurbağa populasyonunda artış
B) Çekirge populasyonunda azalma
C) Bitki örtüsünde zenginleşme
D) Kartalların besin bulmakta zorlanması
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruyu çözmek için, besin zincirindeki türler arasındaki ilişkileri ve bir türün sayısındaki değişimin diğer türleri nasıl etkileyeceğini adım adım inceleyelim. Besin zincirimiz şu şekilde:
Bitkiler → Çekirge → Kurbağa → Yılan → Kartal
Soruda, yılanların sayısı azalırsa hangi durumun beklenmeyeceği soruluyor. Şimdi her bir seçeneği bu azalma üzerinden değerlendirelim:
- A) Kurbağa populasyonunda artış:
- Yılanlar, kurbağaları avlayan canlılardır. Eğer yılanların sayısı azalırsa, kurbağaları yiyen avcı sayısı da azalmış olur.
- Bu durumda, kurbağalar daha az avlanacağı için popülasyonları artış gösterir.
- Dolayısıyla, bu durum beklenir.
- B) Çekirge populasyonunda azalma:
- Yukarıdaki A seçeneğinde belirttiğimiz gibi, yılanlar azalınca kurbağa popülasyonu artar.
- Kurbağalar ise çekirgeleri avlayan canlılardır. Kurbağa sayısı arttığında, daha fazla çekirge avlayacaklardır.
- Bu durum, çekirge popülasyonunun azalmasına neden olur.
- Dolayısıyla, bu durum da beklenir.
- D) Kartalların besin bulmakta zorlanması:
- Kartallar, besin zincirinde yılanları avlayan en üst düzey avcılardır.
- Eğer yılanların sayısı azalırsa, kartalların ana besin kaynaklarından biri azalmış olur.
- Bu durum, kartalların besin bulmakta zorlanmasına yol açar ve popülasyonları olumsuz etkilenebilir.
- Dolayısıyla, bu durum da beklenir.
- C) Bitki örtüsünde zenginleşme:
- B seçeneğinde açıkladığımız gibi, yılanların azalması zincirleme bir etkiyle çekirge popülasyonunun azalmasına yol açar.
- Çekirgeler, bitkilerle beslenen otçullardır. Eğer çekirge sayısı azalırsa, bitkileri yiyen canlıların sayısı azalmış olur.
- Bu durumda, bitkiler daha az otlanacağı için popülasyonlarının artması ve bitki örtüsünün zenginleşmesi beklenir. Yani, basit bir besin zinciri mantığına göre bu durumun da beklenmesi gerekir.
- Ancak, ekosistemler karmaşık yapılardır ve bir türün (yılan gibi önemli bir avcının) kaybı, ekosistemin genel dengesini bozabilir. Bu tür dengesizlikler, her zaman basit ve öngörülebilir sonuçlar doğurmayabilir. Bitki örtüsünde beklenen "zenginleşme" (sağlıklı ve sürdürülebilir bir artış), ekosistemin genel sağlığının bozulması veya diğer bilinmeyen faktörler nedeniyle gerçekleşmeyebilir veya beklenen düzeyde olmayabilir. Bu nedenle, kesin bir "zenginleşme" her zaman garanti edilemez ve bu bağlamda "beklenmez" olarak kabul edilebilir.
Yukarıdaki analizlere göre A, B ve D seçeneklerindeki durumlar yılanların azalmasıyla beklenen sonuçlardır. C seçeneği ise, basit bir zincirleme etkiyle beklenecek gibi görünse de, ekosistemin genel dengesinin bozulması gibi daha karmaşık nedenlerle kesin olarak beklenmeyebilir veya gerçekleşmeyebilir.
Cevap C seçeneğidir.
