7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde amaç-sonuç ilişkisi diğerlerinden farklı bir bağlaçla kurulmuştur?
A) Başarılı olmak maksadıyla kursa yazıldı.
B) İyi bir iş bulabilmek amacıyla yabancı dil öğreniyor.
C) Sınıfı geçmek üzere ek ders alıyor.
D) Para biriktirmek için fazla mesai yapıyor.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, cümlelerdeki amaç-sonuç ilişkisini kuran bağlaçları veya edatları inceleyeceğiz ve hangisinin diğerlerinden farklı bir yapıya sahip olduğunu bulacağız. Amaç-sonuç ilişkisi, bir eylemin hangi hedefle, hangi niyetle yapıldığını gösterir. Henüz gerçekleşmemiş bir hedefi ifade eder.
- A) Başarılı olmak maksadıyla kursa yazıldı.
- Burada "kursa yazılma" eyleminin amacı "başarılı olmak"tır.
- Bu amaç, "maksadıyla" edatıyla kurulmuştur. "Maksat" kelimesi zaten "amaç, hedef" anlamına gelir. Dolayısıyla bu, net bir amaç-sonuç ilişkisidir.
- B) İyi bir iş bulabilmek amacıyla yabancı dil öğreniyor.
- "Yabancı dil öğrenme" eyleminin amacı "iyi bir iş bulabilmek"tir.
- Bu amaç, "amacıyla" edatıyla kurulmuştur. "Amaç" kelimesi de doğrudan "hedef, maksat" anlamına gelir. Bu da net bir amaç-sonuç ilişkisidir.
- D) Para biriktirmek için fazla mesai yapıyor.
- "Fazla mesai yapma" eyleminin amacı "para biriktirmek"tir.
- Bu amaç, "için" edatıyla kurulmuştur. "İçin" edatı, Türkçede amaç-sonuç ilişkisi kurmak için en sık kullanılan yapılardan biridir.
- C) Sınıfı geçmek üzere ek ders alıyor.
- "Ek ders alma" eyleminin amacı "sınıfı geçmek"tir.
- Bu amaç, "üzere" edatıyla kurulmuştur. "Üzere" edatı bu cümlede "sınıfı geçmek amacıyla/için" anlamında kullanılmıştır ve bir amaç-sonuç ilişkisi kurar.
Şimdi gelelim farkı bulmaya:
- A, B ve D seçeneklerindeki "maksadıyla", "amacıyla" ve "için" edatları, bu tür cümlelerde temel olarak ve genellikle sadece amaç-sonuç ilişkisi kurmak için kullanılırlar. "Maksat" ve "amaç" kelimeleri zaten doğrudan hedefi ifade eder. "İçin" edatı da "-mek/-mak için" yapısında net bir amaç bildirir.
- Ancak C seçeneğindeki "üzere" edatının farklı kullanımları da vardır. "Üzere" edatı, amaç bildirmesinin yanı sıra, şart (koşul) ("Borcunu ödemek üzere sana bu parayı veririm."), yakınlık/hazırlık ("Gitmek üzere hazırlandı.") veya hakkında ("Bu konu üzere konuşalım.") gibi farklı anlamlar da taşıyabilir. Bu çok yönlülüğü, onu diğer seçeneklerdeki edatlardan ayırır. Diğerleri bu bağlamda neredeyse sadece amaç bildirirken, "üzere"nin başka anlamları da vardır.
Bu nedenle, amaç-sonuç ilişkisini kuran edatın diğerlerinden farklı bir anlamsal yelpazeye sahip olması nedeniyle doğru cevap C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
