Bir cümlede amaç-sonuç ilişkisini doğru şekilde ayırt etmek için, yapılan eylemin hangi hedefle, hangi gaye ile gerçekleştirildiğini bulmamız gerekir. Amaç, bir eylemin yapılma nedenidir; sonuç ise o eylemin kendisidir.
- Verilen cümleyi inceleyelim: "Ülke ekonomisini güçlendirmek maksadıyla yeni yatırımlar yapıldı ve ihracat artırıldı."
- Bu cümlede gerçekleşen eylem (sonuç) "yeni yatırımlar yapıldı ve ihracat artırıldı" kısmıdır.
- Bu eylemin yapılma amacı ise "Ülke ekonomisini güçlendirmek maksadıyla" ifadesinde belirtilmiştir. "Maksadıyla" kelimesi zaten amacın bir göstergesidir.
- Şimdi seçeneklerdeki soruları ve neyi bulmaya yaradıklarını değerlendirelim:
- A) Ne yapıldı? Bu soru, cümlenin eylem kısmını, yani "yeni yatırımlar yapıldı ve ihracat artırıldı" kısmını buldurur. Bu, yapılan işin kendisidir, amacı değildir.
- B) Nasıl yapıldı? Bu soru, eylemin yapılış biçimini veya yöntemini sorar. Cümlede bu bilgi doğrudan verilmemiştir ve amacı bulmaya yaramaz.
- C) Niçin yapıldı? Bu soru, bir eylemin yapılma nedenini veya amacını sorar. Eğer "Yeni yatırımlar ve ihracat artırılması niçin yapıldı?" diye sorarsak, cevabı "Ülke ekonomisini güçlendirmek maksadıyla" olacaktır. İşte bu, eylemin amacını doğrudan gösterir.
- D) Ne zaman yapıldı? Bu soru, eylemin gerçekleştiği zamanı sorar. Cümlede bu bilgi verilmemiştir ve amacı bulmaya yaramaz.
- Görüldüğü gibi, bir eylemin yapılma amacını (hedefini) öğrenmek için "Niçin?" sorusunu sormamız gerekir.
Cevap C seçeneğidir.
