Bir gezegenin kütlesi iki katına çıkarıldığında, yüzeyindeki çekim ivmesi nasıl değişir? (Gezegenin yarıçapı sabit kalmak şartıyla)
A) Yarıya inerBu soruyu adım adım inceleyerek, gezegenin yüzeyindeki çekim ivmesinin nasıl değiştiğini birlikte bulalım.
Bir gezegenin yüzeyindeki yer çekimi ivmesi ($g$), gezegenin kütlesi ($M$) ve yarıçapı ($R$) ile aşağıdaki formülle ifade edilir:
$g = G \frac{M}{R^2}$
Burada $G$, evrensel çekim sabitidir ve değeri değişmez.
Başlangıçta gezegenin kütlesi $M$ ve yarıçapı $R$ olsun. Bu durumda yüzeydeki çekim ivmesi $g_{ilk}$ aşağıdaki gibidir:
$g_{ilk} = G \frac{M}{R^2}$
Soruda belirtildiği gibi, gezegenin kütlesi iki katına çıkarılıyor. Yani yeni kütle $M_{yeni} = 2M$ olur.
Gezegenin yarıçapı ise sabit kalıyor. Yani yeni yarıçap $R_{yeni} = R$ olur.
Yeni kütle ve yarıçap değerlerini yer çekimi ivmesi formülüne yerleştirelim:
$g_{yeni} = G \frac{M_{yeni}}{R_{yeni}^2}$
$g_{yeni} = G \frac{2M}{R^2}$
Yeni bulduğumuz ifadeyi düzenleyelim:
$g_{yeni} = 2 \times \left( G \frac{M}{R^2} \right)$
Parantez içindeki ifade, başlangıçtaki yer çekimi ivmesi $g_{ilk}$'e eşittir. Bu durumda:
$g_{yeni} = 2 \times g_{ilk}$
Bu sonuç bize, gezegenin kütlesi iki katına çıkarıldığında (yarıçapı sabit kalmak şartıyla) yüzeyindeki çekim ivmesinin de iki katına çıkacağını gösterir. Çünkü çekim ivmesi, kütle ile doğru orantılıdır.
Cevap B seçeneğidir.