7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde farklı türde bir isim tamlaması kullanılmıştır?
A) Çelik tencere yemek pişirmek için ideal.
B) Ahşap kapı yıllara meydan okuyordu.
C) Altın bilezik kaybolunca çok üzüldü.
D) Çocuğun kalemi masanın üzerinde kalmış.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, cümlelerde geçen tamlamaların türlerini doğru bir şekilde ayırt etmemiz gerekiyor. Özellikle isim tamlaması ve sıfat tamlaması arasındaki farkı iyi anlamak bu tür soruları çözmek için çok önemlidir.
- İsim Tamlaması Nedir? En az iki ismin bir araya gelerek oluşturduğu, bir varlığın kime veya neye ait olduğunu ya da neyden yapıldığını belirten söz grubudur. Tamlayan ve tamlanan ekleri alır (örneğin: evin kapısı, okul bahçesi).
- Sıfat Tamlaması Nedir? Bir ismin önüne gelerek onu niteleyen veya belirten bir sıfatla oluşturulan söz grubudur. Sıfat, isme "nasıl?" veya "hangi?" sorularını sorduğumuzda cevap verir (örneğin: kırmızı araba, büyük ev). Sıfat tamlamalarında tamlayan (sıfat) ek almaz, tamlanan (isim) da genellikle ek almaz.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Çelik tencere yemek pişirmek için ideal. Buradaki "çelik tencere" söz grubuna bakalım. "Tencere" isimdir. "Çelik" kelimesi ise tencerenin neyden yapıldığını, yani özelliğini belirtiyor. "Nasıl tencere?" diye sorduğumuzda "çelik tencere" cevabını alırız. Bu bir sıfat tamlamasıdır. Bu cümlede bir isim tamlaması bulunmamaktadır.
- B) Ahşap kapı yıllara meydan okuyordu. "Ahşap kapı" söz grubunu inceleyelim. "Kapı" isimdir. "Ahşap" kelimesi kapının neyden yapıldığını, yani özelliğini belirtiyor. "Nasıl kapı?" diye sorduğumuzda "ahşap kapı" cevabını alırız. Bu da bir sıfat tamlamasıdır. Bu cümlede de bir isim tamlaması yoktur.
- C) Altın bilezik kaybolunca çok üzüldü. "Altın bilezik" söz grubuna bakalım. "Bilezik" isimdir. "Altın" kelimesi bileziğin neyden yapıldığını, yani özelliğini belirtiyor. "Nasıl bilezik?" diye sorduğumuzda "altın bilezik" cevabını alırız. Bu da bir sıfat tamlamasıdır. Bu cümlede de bir isim tamlaması bulunmamaktadır.
- D) Çocuğun kalemi masanın üzerinde kalmış. Bu cümlede iki farklı tamlama grubu görüyoruz. Birincisi, "Çocuğun kalemi": "Çocuk" kelimesi tamlayan ekini (-un) almış, "kalem" kelimesi ise tamlanan ekini (-i) almış. Kalemin kime ait olduğunu belirtiyor. Bu bir belirtili isim tamlamasıdır. İkincisi, "Masanın üzeri": "Masa" kelimesi tamlayan ekini (-nın) almış, "üzeri" kelimesi ise tamlanan ekini (-i) almış. Üzerin neye ait olduğunu belirtiyor. Bu da bir belirtili isim tamlamasıdır.
Gördüğümüz gibi A, B ve C seçeneklerinde sıfat tamlamaları varken, D seçeneğinde isim tamlamaları bulunmaktadır. Bu nedenle D seçeneği, diğerlerinden farklı türde bir tamlama içerir.
Cevap D seçeneğidir.
