2C₂H₆ + 7O₂ → 4CO₂ + 6H₂O
Yukarıda verilen etan gazının yanma tepkimesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Sevgili öğrenciler, kimyasal tepkimeleri anlamak ve denklemleri yorumlamak, kimyanın temel taşlarından biridir. Bu soruda, etan gazının yanma tepkimesi üzerinden kimyasal denklemlerin nasıl okunması gerektiğini ve denklemlerin doğruluğunu nasıl kontrol edebileceğimizi öğreneceğiz. Verilen tepkime denklemi şöyledir: $2C_2H_6 + 7O_2 \rightarrow 4CO_2 + 6H_2O$. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
Kimyasal denklemlerde maddelerin önündeki sayılar (katsayılar), o maddeden kaç mol tepkimeye girdiğini veya kaç mol oluştuğunu gösterir. Denklemde etanın katsayısı $2$, oksijenin katsayısı ise $7$'dir. Bu da $2$ mol etanın $7$ mol oksijenle tepkimeye girdiğini açıkça gösterir. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
Tepkime okunun sağ tarafında yer alan maddeler ürünleri gösterir. Denklemde ürünler $4CO_2$ (karbondioksit) ve $6H_2O$ (su) olarak belirtilmiştir. Bu ifade de doğrudur.
Yanma tepkimeleri genellikle yüksek sıcaklıklarda gerçekleşen ekzotermik (ısı veren) tepkimelerdir. Bu yüksek sıcaklıklarda oluşan su ($H_2O$) genellikle gaz fazında, yani su buharı şeklinde bulunur. Kimyasal denklemlerde fiziksel haller her zaman belirtilmese de, yanma tepkimelerinde oluşan suyun buhar olduğu kabul edilir. Bu ifade de doğrudur.
Bir kimyasal denklemin doğru yazılıp yazılmadığını kontrol etmek için, tepkimeye girenler (reaktifler) ve ürünler tarafındaki her bir elementin atom sayısının eşit olup olmadığını kontrol etmeliyiz. Buna "denkleştirme" denir. Şimdi kontrol edelim:
Tepkimeye Girenler ($2C_2H_6 + 7O_2$):
Karbon (C): $2 \times 2 = 4$ atom
Hidrojen (H): $2 \times 6 = 12$ atom
Oksijen (O): $7 \times 2 = 14$ atom
Ürünler ($4CO_2 + 6H_2O$):
Karbon (C): $4 \times 1 = 4$ atom
Hidrojen (H): $6 \times 2 = 12$ atom
Oksijen (O): $(4 \times 2) + (6 \times 1) = 8 + 6 = 14$ atom
Gördüğümüz gibi, tepkimeye girenler ve ürünler tarafındaki her bir elementin atom sayısı birbirine eşittir. Bu da denklemin doğru bir şekilde denkleştirildiğini gösterir. Dolayısıyla, "Tepkime denklemi yanlış yazılmıştır" ifadesi yanlıştır.
Soru bizden yanlış olan ifadeyi bulmamızı istediği için, doğru cevap D seçeneğidir.