Sevgili öğrenciler, bu soruda bir cümlenin fiilinin kipini bulmamız isteniyor. Haydi adım adım inceleyelim:
- Öncelikle verilen cümleyi dikkatlice okuyalım: "Arkadaşlarım dün sinemaya gitmişler."
- Cümledeki fiil, yani iş, oluş, hareket bildiren kelime "gitmişler" kelimesidir.
- Şimdi bu fiilin kökünü ve aldığı ekleri inceleyelim: Fiilimiz "git-" kökünden gelmektedir. Üzerine "-miş" ve "-ler" eklerini almıştır.
- Türkçede fiillerin zaman ve anlam özelliklerini belirten eklere "kip ekleri" denir. "-miş" eki, geçmişte yaşanmış bir olayı anlatır ancak bu olayın konuşan kişi tarafından doğrudan görülmediğini, başkasından duyulduğunu, öğrenildiğini veya sonradan fark edildiğini belirtir. Bu kipi "Duyulan Geçmiş Zaman" (veya Öğrenilen Geçmiş Zaman) olarak adlandırırız.
- Örneğin, "gitmiş" derken, kişinin gittiğini ben görmedim, ya birinden duydum ya da gittiğini fark ettim anlamı vardır. Cümlemizde de "Arkadaşlarım dün sinemaya gitmişler" denirken, konuşan kişi arkadaşlarının sinemaya gittiğini bizzat görmemiş, muhtemelen başkasından duymuş veya sonradan öğrenmiştir.
- Diğer seçenekleri de kısaca değerlendirelim:
- A) Görülen geçmiş zaman: Fiile "-dı, -di, -du, -dü, -tı, -ti, -tu, -tü" ekleri gelir. (Örnek: gittiler) Bu, olayın konuşan kişi tarafından bizzat görüldüğünü belirtir.
- C) Geniş zaman: Fiile "-r, -ar, -er" ekleri gelir. (Örnek: giderler) Bu, her zaman yapılan veya genel geçer durumları ifade eder.
- D) Şimdiki zaman: Fiile "-yor" eki gelir. (Örnek: gidiyorlar) Bu, eylemin şu anda gerçekleştiğini belirtir.
- Görüldüğü gibi, "gitmişler" fiilindeki "-miş" eki, duyulan geçmiş zaman kipinin ekidir.
Cevap B seçeneğidir.
