Fizikte büyüklükleri iki ana gruba ayırırız: temel büyüklükler ve türetilmiş büyüklükler. Bu soruyu çözmek için öncelikle bu kavramları iyi anlamamız gerekiyor.
Temel Büyüklükler:
- Başka hiçbir büyüklük kullanılarak tanımlanamayan, kendi başına anlam ifade eden büyüklüklerdir.
- Uluslararası Birim Sistemi'ne (SI) göre 7 tane temel büyüklük vardır. Bunları ve birimlerini hatırlayalım:
- Uzunluk (metre)
- Kütle (kilogram)
- Zaman (saniye)
- Sıcaklık (kelvin)
- Akım Şiddeti (amper)
- Madde Miktarı (mol)
- Işık Şiddeti (kandela)
Türetilmiş Büyüklükler:
- Temel büyüklükler kullanılarak matematiksel işlemlerle (çarpma, bölme vb.) elde edilen büyüklüklerdir.
- Örnek olarak hız (yol/zaman), ivme (hız/zaman), kuvvet (kütle x ivme), enerji, basınç, hacim gibi birçok büyüklük türetilmiştir.
Şimdi tablodaki büyüklükleri tek tek inceleyelim ve hangisinin temel büyüklük olmadığını bulalım:
- I. Uzunluk: Uzunluk, yukarıda da belirttiğimiz gibi 7 temel büyüklükten biridir. Birimi metredir. Dolayısıyla temel bir büyüklüktür.
- II. Kütle: Kütle de 7 temel büyüklükten biridir. Birimi kilogramdır. Dolayısıyla temel bir büyüklüktür.
- III. Kuvvet: Kuvvet, temel büyüklükler listesinde yer almaz. Kuvvet, kütle ve ivmenin çarpımıyla ($F = m \times a$) elde edilen türetilmiş bir büyüklüktür. Birimi newtondur. Dolayısıyla temel bir büyüklük değildir.
- IV. Zaman: Zaman, 7 temel büyüklükten biridir. Birimi saniyedir. Dolayısıyla temel bir büyüklüktür.
Soruda bizden temel büyüklük olmayanları bulmamız isteniyor. Yaptığımız incelemeye göre sadece Kuvvet (III) temel büyüklük değildir.
Bu durumda seçeneklere baktığımızda, yalnız III'ü içeren seçenek doğru cevabımız olacaktır.
Cevap B seçeneğidir.
