Tortul kayaçların sınıflandırılması ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A) Konglomera - Mekanik tortul
B) Kalker - Kimyasal tortul
C) Kömür - Organik tortul
D) Mermer - Tortul kayaç
Sevgili öğrenciler, bu soruyu doğru bir şekilde çözmek için tortul kayaçların temel sınıflandırmalarını iyi anlamamız gerekiyor. Tortul kayaçlar, oluşum şekillerine göre genellikle üç ana gruba ayrılır: mekanik (kırıntılı), kimyasal ve organik tortul kayaçlar.
- A) Konglomera - Mekanik tortul: Konglomera, çakıl, kum ve kil gibi farklı boyutlardaki kırıntıların bir araya gelip çimentolaşmasıyla oluşan bir kayaçtır. Bu tür kayaçlara "mekanik tortul" veya "kırıntılı tortul" kayaçlar denir. Dolayısıyla bu eşleştirme doğrudur.
- B) Kalker - Kimyasal tortul: Kalker (kireçtaşı), su içindeki kalsiyum karbonatın (CaCO$_3$) kimyasal olarak çökelmesiyle veya deniz canlılarının kabuk ve iskelet kalıntılarının birikmesiyle oluşan bir kayaçtır. Kimyasal yolla oluşan kalkerler "kimyasal tortul" kayaçlar sınıfına girer. Bu eşleştirme doğrudur.
- C) Kömür - Organik tortul: Kömür, milyonlarca yıl önce yaşamış bitki kalıntılarının bataklık gibi oksijensiz ortamlarda birikmesi, sıkışması ve kimyasal değişime uğraması sonucu oluşan bir kayaçtır. Canlı kalıntılarından oluştuğu için "organik tortul" kayaçlar sınıfına girer. Bu eşleştirme de doğrudur.
- D) Mermer - Tortul kayaç: Mermer, aslında bir tortul kayaç değildir. Mermer, kalker (kireçtaşı) veya dolomit gibi tortul kayaçların yüksek sıcaklık ve basınç altında başkalaşım geçirmesi (metamorfizma) sonucu oluşan bir metamorfik (başkalaşım) kayaçtır. Yani mermer, tortul kayaçların değişime uğramış halidir, kendisi doğrudan tortul bir kayaç değildir. Bu nedenle bu eşleştirme yanlıştır.
Cevap D seçeneğidir.
