Divan şiiri nazım şekillerinden gazel ve kaside, yüzyıllar boyunca Türk edebiyatında önemli bir yer tutmuştur. Bu iki nazım şeklinin kendine özgü kuralları ve estetik anlayışları vardır. Şairler, bu kurallar çerçevesinde duygu ve düşüncelerini sanatsal bir dille ifade etmişlerdir. Özellikle şiirin ilk beyti, hem gazelde hem de kasidede özel bir isme sahiptir ve genellikle şiirin genel atmosferini yansıtır.
Hem gazelde hem de kasidede şiirin ilk beytine verilen ortak ad aşağıdakilerden hangisidir?
A) Makta
B) Matla
C) Tegazzül
D) Fahriye
Gazel ve kaside, Divan edebiyatımızın iki önemli nazım şeklidir. Bu iki nazım şeklinin de kendine has özellikleri ve kuralları bulunmaktadır. Şimdi soruyu adım adım inceleyelim:
- Gazel ve Kaside Nedir? Gazel ve kaside, Divan edebiyatında sıklıkla kullanılan, aruz ölçüsüyle yazılan nazım şekilleridir. Her ikisi de belirli sayıda beyitten oluşur ve kendine özgü kafiye düzenine sahiptir.
- Beyit Kavramı: Beyit, Divan şiirinde iki dizeden oluşan ve anlam bütünlüğü taşıyan en küçük birimdir. Şiirler beyitler halinde ilerler.
- İlk Beytin Önemi: Hem gazelde hem de kasidede ilk beyit, şiirin genel havasını ve konusunu belirlemesi açısından büyük önem taşır. Bu beyit, diğer beyitler için bir zemin hazırlar.
- Seçeneklerin İncelenmesi:
- A) Makta: Şiirin son beytine verilen isimdir. Şairin adının geçtiği beyit genellikle maktadır.
- B) Matla: Şiirin ilk beytine verilen isimdir. Matla, "doğuş yeri" anlamına gelir ve şiirin başlangıcını temsil eder.
- C) Tegazzül: Kaside içinde gazel bölümüne verilen isimdir. Kasidenin her beyti aynı konuyu işlerken, tegazzül bölümünde şair farklı bir konuya geçiş yapabilir.
- D) Fahriye: Şairin kendini övdüğü bölümdür. Genellikle kasidelerde bulunur.
Yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda, hem gazelde hem de kasidede şiirin ilk beytine verilen ortak adın "Matla" olduğunu görüyoruz.
Cevap B seçeneğidir.
