Sevr Antlaşması'na göre Boğazların yönetimi aşağıdakilerden hangisine bırakılmıştır?
A) Uluslararası Boğazlar Komisyonu
B) İtilaf Devletleri
C) Osmanlı Devleti
D) Amerika Birleşik Devletleri
Sevr Antlaşması, I. Dünya Savaşı'nın ardından Osmanlı Devleti'ne dayatılan ve Türk milleti tarafından asla kabul edilmeyen, çok ağır şartlar içeren bir barış antlaşması taslağıdır. Bu antlaşma, Osmanlı Devleti'nin egemenliğini büyük ölçüde kısıtlamayı ve topraklarını parçalamayı hedefliyordu.
- Soru, bu antlaşmaya göre stratejik öneme sahip olan Boğazların (Çanakkale ve İstanbul Boğazları) yönetiminin kime bırakıldığını sormaktadır.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı bulalım:
- A) Uluslararası Boğazlar Komisyonu: Sevr Antlaşması'nın 37-61. maddeleri arasında Boğazlar rejimi detaylı bir şekilde düzenlenmiştir. Bu maddelere göre, Boğazlar savaş zamanında dahi tüm devletlerin gemilerine açık olacak ve yönetimi, kendine ait bayrağı ve bütçesi olan, Türkiye'nin de üyesi olacağı ancak Türk temsilcisinin oy hakkının bulunmadığı uluslararası bir komisyona bırakılacaktı. Bu durum, Boğazlar üzerindeki Türk egemenliğinin tamamen ortadan kaldırılması anlamına geliyordu. Bu seçenek, antlaşmanın ilgili maddeleriyle birebir örtüşmektedir.
- B) İtilaf Devletleri: İtilaf Devletleri, antlaşmanın şartlarını belirleyen ve Osmanlı Devleti'ne dayatan güçlerdi. Ancak Boğazların doğrudan yönetimini kendileri üstlenmek yerine, kendi çıkarlarını gözetecek ve uluslararası bir görünüm verecek olan "Uluslararası Boğazlar Komisyonu"nu kurmayı tercih etmişlerdir. Dolayısıyla doğrudan yönetim onlara bırakılmamıştır.
- C) Osmanlı Devleti: Sevr Antlaşması'nın en önemli amaçlarından biri, Osmanlı Devleti'nin Boğazlar üzerindeki egemenliğini tamamen kaldırmaktı. Bu nedenle Boğazların yönetimi Osmanlı Devleti'ne bırakılmamıştır, aksine elinden alınmıştır.
- D) Amerika Birleşik Devletleri: Sevr Antlaşması'nda Boğazların yönetiminin doğrudan Amerika Birleşik Devletleri'ne bırakıldığına dair herhangi bir madde bulunmamaktadır. Amerika Birleşik Devletleri, antlaşmanın hazırlanmasında ve uygulanmasında dolaylı olarak etkili olsa da, Boğazların doğrudan yönetimini üstlenmemiştir.
- Bu bilgiler ışığında, Sevr Antlaşması'na göre Boğazların yönetiminin Uluslararası Boğazlar Komisyonu'na bırakıldığı açıkça görülmektedir. Bu madde, Türk bağımsızlığına ve egemenliğine aykırı olduğu için Büyük Millet Meclisi tarafından kesinlikle reddedilmiş ve Kurtuluş Savaşı'nın önemli gerekçelerinden biri olmuştur.
Cevap A seçeneğidir.
