Sevr Antlaşması'nın uygulanmamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) İtilaf Devletleri arasındaki anlaşmazlıklar
B) Türk milletinin direnişi ve Kurtuluş Savaşı
C) Uluslararası kamuoyunun tepkisi
D) Osmanlı padişahının antlaşmayı feshetmesi
Sevgili öğrenciler, bu soru, tarihimizin en kritik dönemlerinden biri olan Kurtuluş Savaşı ve Sevr Antlaşması ile ilgili önemli bir konuyu anlamamızı istiyor. Sevr Antlaşması, Osmanlı Devleti için çok ağır şartlar içeren ve adeta devleti parçalamayı hedefleyen bir antlaşmaydı. Ancak bu antlaşma hiçbir zaman tam olarak uygulanamadı. Şimdi nedenine adım adım bakalım:
- Sevr Antlaşması'nın Özelliği: Sevr Antlaşması, I. Dünya Savaşı'nı bitiren antlaşmalardan biriydi ve 10 Ağustos 1920'de Osmanlı Hükümeti tarafından imzalandı. Ancak bu antlaşma, Osmanlı topraklarını İtilaf Devletleri arasında paylaştıran, Türk milletine çok küçük bir toprak parçası bırakan ve egemenliğini kısıtlayan maddeler içeriyordu. Bu nedenle Türk milleti için bir "ölüm fermanı" niteliğindeydi.
- A) İtilaf Devletleri arasındaki anlaşmazlıklar: İtilaf Devletleri arasında zaman zaman çıkar çatışmaları ve anlaşmazlıklar yaşanmış olsa da, bu anlaşmazlıklar Sevr Antlaşması'nın tamamen uygulanamamasının temel nedeni değildi. Antlaşma zaten onların ortak iradesiyle hazırlanmış ve imzalanmıştı. Anlaşmazlıklar, antlaşmanın uygulanma sürecini yavaşlatabilir veya bazı maddelerin yorumlanmasında farklılıklara yol açabilirdi ama antlaşmayı tamamen geçersiz kılacak güçte değildi.
- B) Türk milletinin direnişi ve Kurtuluş Savaşı: İşte bu, Sevr Antlaşması'nın uygulanamamasının temel ve en önemli nedenidir. Mustafa Kemal Atatürk liderliğindeki Türk milleti, Sevr Antlaşması'nın dayattığı bu ağır şartları asla kabul etmedi. Anadolu'da başlayan milli mücadele ruhu, Kuvâ-yi Milliye hareketleri ve ardından düzenli ordunun kurulmasıyla Kurtuluş Savaşı başlatıldı. Bu savaşta Türk ordusu, işgalci güçlere karşı büyük zaferler kazandı. Askeri ve siyasi başarılar, İtilaf Devletleri'nin Sevr Antlaşması'nı zorla uygulama gücünü ortadan kaldırdı. Türk milleti, bağımsızlık ve egemenlik haklarını silahla savunarak Sevr'i fiilen geçersiz kıldı.
- C) Uluslararası kamuoyunun tepkisi: Sevr Antlaşması'nın bazı maddeleri uluslararası alanda eleştirilse de, bu eleştiriler antlaşmanın uygulanmasını durduracak kadar güçlü bir etki yaratmadı. Uluslararası kamuoyu, genellikle güçlü devletlerin çıkarları doğrultusunda hareket ederdi. Türk milletinin kendi kaderini tayin etme mücadelesi, uluslararası kamuoyundan ziyade, bizzat Türk milletinin kendi iradesi ve direnişiyle başarıya ulaştı.
- D) Osmanlı padişahının antlaşmayı feshetmesi: Osmanlı padişahı ve İstanbul Hükümeti, İtilaf Devletleri'nin baskısı altında Sevr Antlaşması'nı imzalamak zorunda kalmıştı. Padişahın antlaşmayı "feshetme" gibi bir yetkisi veya gücü yoktu. Tam tersine, antlaşmayı imzalamışlardı. Antlaşmayı tanımayan ve geçersiz kılan, Ankara'da kurulan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve onun yürüttüğü Kurtuluş Savaşı oldu.
Sonuç olarak, Sevr Antlaşması'nın kağıt üzerinde kalmasının ve uygulanamamasının yegane nedeni, Türk milletinin bağımsızlık ve özgürlük uğruna verdiği destansı mücadele, yani Kurtuluş Savaşı'dır. Bu savaşın zaferle sonuçlanması, Sevr'in yerine Lozan Barış Antlaşması gibi eşit şartlarda bir antlaşmanın imzalanmasını sağlamıştır.
Cevap B seçeneğidir.
