Dolaylı tümleç Test 16

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dolaylı tümleç "-de" eki almamıştır?

A) Toplantıda herkes söz aldı.
B) Evde yalnız kalmayı seviyor.
C) Bu konuda fikrim yok.
D) Ankara'ya uçakla gidecek.

Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda, cümlelerdeki dolaylı tümleçleri bulup hangi eki aldıklarını inceleyeceğiz. Unutmayın, dolaylı tümleçler genellikle -e (-a), -de (-da, -te, -ta) veya -den (-dan, -ten, -tan) eklerinden birini alır ve "Kime?", "Neye?", "Nerede?", "Kimde?", "Neyde?", "Kimden?", "Neyden?", "Nereden?" gibi sorulara cevap verir. Soru bizden "-de" eki almayan dolaylı tümleci bulmamızı istiyor. Haydi, her bir seçeneği adım adım inceleyelim:

• A) Toplantıda herkes söz aldı.

  • Bu cümlede yüklem "aldı" fiilidir.
  • "Kim aldı?" sorusunun cevabı "herkes" (özne).
  • "Ne aldı?" sorusunun cevabı "söz" (belirtisiz nesne).
  • "Nerede aldı?" sorusunun cevabı "Toplantıda".
  • "Toplantıda" sözcüğü, yer bildiren bir dolaylı tümleçtir ve "-da" (bulunma hali) ekini almıştır. Bu ek, "-de" ekinin sertleşmiş halidir. Dolayısıyla bu seçenekte dolaylı tümleç "-de" eki almıştır.

• B) Evde yalnız kalmayı seviyor.

  • Bu cümlede yüklem "seviyor" fiilidir.
  • "Kim seviyor?" sorusunun cevabı "o" (gizli özne).
  • "Neyi seviyor?" sorusunun cevabı "yalnız kalmayı" (belirtili nesne).
  • "Nerede kalmayı seviyor?" sorusunun cevabı "Evde".
  • "Evde" sözcüğü, yer bildiren bir dolaylı tümleçtir ve "-de" (bulunma hali) ekini almıştır. Dolayısıyla bu seçenekte dolaylı tümleç "-de" eki almıştır.

• C) Bu konuda fikrim yok.

  • Bu cümlede yüklem "yok"tur (isim soylu yüklem).
  • "Ne yok?" sorusunun cevabı "fikrim" (özne).
  • "Neyde yok?" sorusunun cevabı "Bu konuda".
  • "Bu konuda" sözcüğü, bir durum bildiren dolaylı tümleçtir ve "-da" (bulunma hali) ekini almıştır. Bu ek de "-de" ekinin sertleşmiş halidir. Dolayısıyla bu seçenekte dolaylı tümleç "-de" eki almıştır.

• D) Ankara'ya uçakla gidecek.

  • Bu cümlede yüklem "gidecek" fiilidir.
  • "Kim gidecek?" sorusunun cevabı "o" (gizli özne).
  • "Nereye gidecek?" sorusunun cevabı "Ankara'ya".
  • "Ankara'ya" sözcüğü, yön bildiren bir dolaylı tümleçtir ve "-ya" (yönelme hali) ekini almıştır. Bu ek, "-de" eki değildir.
  • "Nasıl gidecek?" sorusunun cevabı "uçakla" (zarf tümleci).

Gördüğümüz gibi, A, B ve C seçeneklerindeki dolaylı tümleçler "-de" veya onun sertleşmiş hali olan "-da" ekini almıştır. Ancak D seçeneğindeki dolaylı tümleç ("Ankara'ya") "-e/-a" (yönelme) ekini almıştır.

Cevap D seçeneğidir.