Kütlesi 2m olan bir cismin limit hızı v'dir. Aynı şekle sahip kütlesi m olan bir cismin limit hızı kaç v olur?
A) $\frac{1}{2}$vMerhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, cisimlerin limit hızlarını kütleleriyle nasıl ilişkilendireceğimizi öğreneceğiz. Limit hız, bir cismin düşerken hava direnci kuvvetinin yerçekimi kuvvetine eşit olduğu anda ulaştığı sabit hızdır. Bu durumda cisim ivmelenmeyi durdurur ve sabit bir hızla düşmeye devam eder.
Bir cisim limit hıza ulaştığında, üzerine etki eden net kuvvet sıfır olur. Bu da yerçekimi kuvveti ($F_g$) ile hava direnci kuvvetinin ($F_d$) birbirine eşit olduğu anlamına gelir.
$F_g = F_d$
Yerçekimi kuvveti, cismin kütlesi ($m$) ile yerçekimi ivmesinin ($g$) çarpımıdır:
$F_g = mg$
Hava direnci kuvveti genellikle cismin hızıyla orantılıdır. Yüksek hızlarda ve büyük cisimler için bu oran hızın karesiyle doğru orantılı kabul edilir. Cismin şekli aynı olduğu için, hava direnci katsayısı ($k$) her iki cisim için de aynı olacaktır:
$F_d = k v^2$
Burada $v$ limit hızı, $k$ ise cismin şekline, boyutuna ve havanın yoğunluğuna bağlı bir sabittir.
Yerçekimi kuvvetini hava direnci kuvvetine eşitleyerek limit hız için bir denklem elde ederiz:
$mg = k v^2$
Bu denklemden limit hızı ($v$) çekebiliriz:
$v^2 = \frac{mg}{k}$
$v = \sqrt{\frac{mg}{k}}$
Soruda kütlesi $2m$ olan cismin limit hızının $v$ olduğu belirtilmiş. Bu bilgiyi yukarıdaki denklemde yerine yazalım:
$v = \sqrt{\frac{(2m)g}{k}}$
Bu ifadeyi daha rahat kullanabilmek için karesini alabiliriz:
$v^2 = \frac{2mg}{k}$
Kütlesi $m$ olan cismin limit hızını $v'$ olarak adlandıralım. Aynı denklemi bu cisim için de yazalım:
$v' = \sqrt{\frac{mg}{k}}$
Yine karesini alalım:
$(v')^2 = \frac{mg}{k}$
Şimdi elimizde iki denklem var:
Birinci denklemden $\frac{mg}{k}$ ifadesini çekebiliriz:
$\frac{mg}{k} = \frac{v^2}{2}$
Bu ifadeyi ikinci denklemde yerine yazalım:
$(v')^2 = \frac{v^2}{2}$
Şimdi her iki tarafın karekökünü alarak $v'$ değerini bulalım:
$v' = \sqrt{\frac{v^2}{2}}$
$v' = \frac{\sqrt{v^2}}{\sqrt{2}}$
$v' = \frac{v}{\sqrt{2}}$
Bu da $\frac{1}{\sqrt{2}}v$ anlamına gelir.
Cevap B seçeneğidir.