Gazel, Türk Edebiyatı'nda Divan Edebiyatı'nın en önemli nazım şekillerinden biridir. Uyak düzeni (kafiye şeması) de gazelin belirleyici özelliklerindendir. Şimdi gazelin uyak düzenini adım adım inceleyelim:
- Gazelin İlk Beyti (Matla): Gazelin ilk beytine "matla" denir ve bu beyit kendi içinde kafiyelidir. Yani iki dizesi de aynı şekilde kafiyelenir. Bu durum "aa" şeklinde gösterilir.
- Sonraki Beyitler: İlk beyitten sonraki beyitlerin ikinci dizeleri, ilk beyitle aynı şekilde kafiyelenir. Beyitlerin ilk dizeleri ise serbesttir. Bu durum "ba", "ca", "da" şeklinde devam eder.
- Özet: Tüm bu bilgileri bir araya getirdiğimizde gazelin uyak düzeninin "aa ba ca da ..." şeklinde olduğunu anlarız.
Diğer seçenekleri de kısaca inceleyelim:
- B) ab ab ab ab ... : Bu, mesnevi nazım şeklinin uyak düzenine benzer.
- C) aaaa bbbb cccc ... : Bu, musammat gazel veya kıta nazım şeklinin bir türüne benzeyebilir.
- D) aa bb cc dd ... : Bu, dörtlüklerden oluşan bazı nazım şekillerinde görülebilir.
Bu açıklamalar ışığında gazelin uyak düzeninin "aa ba ca da ..." şeklinde olduğunu net bir şekilde görebiliriz.
Cevap A seçeneğidir.
