Bir edebiyat öğrencisi, Divan şiirinden bir metni incelerken şu özellikleri tespit etmiştir: Şiir, her biri kendi içinde anlam bütünlüğü taşıyan beyitlerden oluşmaktadır. İlk beyit kendi arasında kafiyeli (aa), diğer beyitlerin ikinci dizeleri ise ilk beyitle kafiyelidir (ba, ca, da...). Şiirde genellikle beşeri aşkın ve güzelliğin yüceltildiği lirik bir söylem hakimdir.
Yukarıda özellikleri verilen nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kaside
B) Mesnevi
C) Gazel
D) Rubai
Merhaba sevgili öğrencilerim! Divan edebiyatı nazım biçimleri sorusuyla karşınızdayım. Bu soruyu adım adım inceleyerek doğru cevaba ulaşacağız. Unutmayın, her adımda yeni bir şeyler öğreneceğiz ve Divan şiirine olan bakış açımız genişleyecek.
Öncelikle soruda verilen özellikleri dikkatlice okuyalım ve her bir özelliği anlamaya çalışalım:
- Beyitlerden Oluşma: Şiir, anlam bütünlüğü taşıyan beyitlerden meydana geliyor. Bu, Divan şiirinin temel özelliklerinden biridir.
- Kafiye Düzeni: İlk beyit kendi arasında kafiyeli (aa), diğer beyitlerin ikinci dizeleri ise ilk beyitle kafiyeli (ba, ca, da...). Bu kafiye düzeni çok önemli bir ipucu!
- Lirik Söylem: Şiirde genellikle beşeri aşkın ve güzelliğin yüceltildiği lirik bir anlatım var. Bu da şiirin içeriği hakkında bize bilgi veriyor.
Şimdi de seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) Kaside: Kasideler, genellikle devlet büyüklerini övmek amacıyla yazılan uzun şiirlerdir. Belirli bir kafiye düzeni vardır ancak soruda belirtilen (aa, ba, ca, da...) kafiye düzenine uymaz. Ayrıca kasidelerde lirik söylem olsa da, övgü ön plandadır.
- B) Mesnevi: Mesneviler, uzun hikayeler anlatmak için kullanılan nazım biçimidir. Her beyti kendi içinde kafiyelidir (aa, bb, cc, dd...). Bu kafiye düzeni soruda verilenle uyuşmuyor.
- C) Gazel: Gazeller, Divan edebiyatının en popüler nazım biçimlerinden biridir. Aşk, şarap, güzellik gibi konuları işler. İşte en önemli kısım: Gazellerin kafiye düzeni aynen soruda belirtildiği gibidir (aa, ba, ca, da...). İlk beyit kendi arasında kafiyeli, diğer beyitlerin ikinci dizeleri ilk beyitle kafiyeli.
- D) Rubai: Rubailer, genellikle felsefi düşünceleri, hayatın anlamını veya anlık duyguları ifade eden dört dizelik şiirlerdir. Kendine özgü aruz kalıpları ve kafiye düzeni vardır (genellikle aaxa).
Gördüğünüz gibi, soruda verilen özelliklerin tamamı gazel nazım biçimini işaret ediyor. Kafiye düzeni ve lirik söylem, gazelin en belirgin özelliklerindendir.
Cevap C seçeneğidir.
