Bir Divan şairi, yeni yazdığı gazelini gözden geçirirken, şiirinin ilk beytinde konuya giriş yapmış ve henüz mahlasını kullanmamıştır. Şiirinin son beytinde ise hem şiirdeki ustalığını göstermiş hem de kendi adını (mahlasını) zikrederek şiirini tamamlamıştır.
Şairin bu gazeldeki ilk ve son beyitler için sırasıyla kullandığı terimler aşağıdakilerden hangisidir?
A) Makta - Matla
B) Matla - Makta
C) Taç beyit - Matla
D) Beytü'l-gazel - Makta
Merhaba sevgili öğrenciler! Divan edebiyatı terimlerini öğrenirken bu soruyu adım adım inceleyelim ve doğru cevabı bulalım:
- Gazel Nedir? Gazel, Divan edebiyatında en çok kullanılan nazım şekillerinden biridir. Aşk, şarap, güzellik gibi konuları işler.
- Beyit Nedir? Beyit, gazelin en küçük birimidir ve iki dizeden oluşur.
- Matla Beyti: Gazelin ilk beytine "matla" denir. Matla beytinin dizeleri kendi arasında kafiyelidir. Yani, ilk beytin iki dizesi de aynı kafiyede olur. Şair, gazele bu beyitle başlar.
- Makta Beyti: Gazelin son beytine "makta" denir. Şair, bu beyitte genellikle mahlasını (takma adını) kullanır. Şiirin bitiş noktasıdır ve şairin ustalığını sergilediği yerdir.
- Mahlas: Şairlerin şiirlerinde kullandıkları takma addır. Genellikle maktada geçer.
Şimdi soruyu tekrar okuyalım: Şair, gazelinin ilk beytinde konuya giriş yapmış ve mahlasını kullanmamış. Son beytinde ise ustalığını göstermiş ve mahlasını zikretmiş. Buna göre:
- İlk beyit, gazelin başlangıcı olduğu için Matla beytidir.
- Son beyit, şairin mahlasını kullandığı ve şiiri bitirdiği yer olduğu için Makta beytidir.
Bu durumda, doğru sıralama Matla - Makta şeklindedir.
Cevap B seçeneğidir.
