Sevgili öğrenciler, bu soruda I. Göktürk Devleti'nin önemli bir devlet adamını ve onun stratejik başarılarını öğreniyoruz. Tarih sahnesindeki bu önemli kişiliği adım adım inceleyelim:
- I. Göktürk Devleti'nin Yapısı: Göktürkler, geniş coğrafyaya yayılan büyük bir imparatorluk kurmuşlardır. Bu imparatorluk genellikle doğu ve batı olmak üzere iki kanattan yönetilirdi. Doğu kanadı Kağan tarafından doğrudan yönetilirken, batı kanadı genellikle Kağan'ın kardeşi veya yakın bir akrabası olan "Yabgu" unvanlı kişi tarafından yönetilirdi.
- Batı Kanadının Önemi: Batı kanadı, İpek Yolu'nun kontrolü ve batıdaki komşu devletlerle ilişkiler açısından büyük stratejik öneme sahipti. Bu kanadı yöneten kişi, devletin dış politikasında ve askeri operasyonlarında kilit rol oynardı.
- Akhun Devleti ve İttifaklar: Göktürklerin yükselişi sırasında Orta Asya'da güçlü bir devlet olan Akhunlar (Eftalitler) bulunuyordu. Göktürkler, batıya doğru genişlerken Akhunlarla karşı karşıya geldiler. Akhunlar, hem Göktürkler hem de güneydeki Sasaniler için bir tehdit oluşturuyordu. Bu durum, Göktürkler ile Sasaniler arasında ortak bir düşmana karşı ittifak kurulmasına zemin hazırladı.
- İstemi Yabgu'nun Rolü: I. Göktürk Devleti'nin kurucusu Bumin Kağan'ın kardeşi olan İstemi Yabgu, devletin batı kanadını yönetmiştir. O, stratejik dehasıyla Sasanilerle ittifak kurarak Akhun Devleti'ni ortadan kaldırmıştır. Bu ittifak sayesinde Göktürkler İpek Yolu'nun önemli bir kısmını ele geçirmiş ve batıdaki nüfuzlarını artırmışlardır. İstemi Yabgu daha sonra Sasanilerle ilişkileri bozulunca Bizans İmparatorluğu ile de ittifak kurarak denge politikası izlemiştir.
- Diğer Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Bumin Kağan: I. Göktürk Devleti'nin kurucusu ve ilk Kağanıdır. Daha çok doğu kanadını yönetmiş ve devleti kurmuştur.
- B) Mukan Kağan: Bumin Kağan'dan sonra tahta geçmiş, Göktürk Devleti'ne en parlak dönemini yaşatmış ve sınırları genişletmiştir. Ancak batıdaki Akhun operasyonları İstemi Yabgu dönemine denk gelir.
- D) Kürşad: I. Göktürk Devleti'nden çok sonra, Çin esaretindeki Göktürklerin bağımsızlık mücadelesinde yer alan bir kahramandır.
- E) Tonyukuk: II. Göktürk Devleti döneminde yaşamış, bilge bir vezir ve komutandır.
Bu bilgiler ışığında, Sasanilerle ittifak yaparak Akhun Devleti'ni yıkan ve I. Göktürk Devleti'nin batı kanadını yöneten ünlü devlet adamının İstemi Yabgu olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap C seçeneğidir.
