Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, I. Göktürk Devleti'nin kurucusu Bumin Kağan'ın devletin kuruluşundaki unvanını ve yönetimdeki rolünü anlamamız isteniyor. Tarihimizin önemli dönüm noktalarından biri olan Göktürk Devleti'nin kuruluşu ve Bumin Kağan'ın liderliği, Türk devlet geleneği açısından büyük önem taşır. Şimdi adım adım bu soruyu inceleyelim:
- I. Göktürk Devleti'nin Kuruluşu ve Bumin Kağan: I. Göktürk Devleti, 552 yılında Bumin Kağan tarafından kurulmuştur. Bu devlet, Türk adını taşıyan ilk devlet olma özelliğine sahiptir ve Orta Asya'da büyük bir imparatorluk kurarak Türk tarihine damga vurmuştur.
- Bumin Kağan'ın Yükselişi: Bumin, başlangıçta Avar (Juan-juan) Kağanlığı'na bağlı bir demirci kabilesi olan Tölislerin lideriydi. Avarlara karşı başarılı isyanlar ve askeri zaferler kazanarak gücünü artırdı.
- Devletin İlanı ve Unvan: Bumin, Avar Kağanlığı'nı yıkarak bağımsızlığını ilan ettiğinde, kurduğu devletin en yüksek yöneticisi olarak Türk devlet geleneğindeki en büyük unvanı almıştır. Bu unvan, "Kağan" unvanıdır. Kağan, Türklerde hükümdar, imparator anlamına gelir ve devleti kuran, yöneten en üst düzey lider tarafından kullanılır.
- Doğu Kanadının Yönetimi: Göktürk Devleti, genellikle doğu ve batı olmak üzere iki kanatlı bir yapıya sahipti. Devletin kurucusu ve baş Kağanı olan Bumin Kağan, devletin merkezini ve doğu kanadını doğrudan yönetmiştir. Batı kanadı ise genellikle kardeşi İstemi Yabgu gibi yüksek rütbeli bir yöneticiye bırakılırdı.
- Diğer Seçeneklerin İncelenmesi:
- A) Yabgu: Kağan'dan sonra gelen, genellikle batı kanadını yöneten veya Kağan'a bağlı yüksek rütbeli bir unvandır. Bumin Kağan, kurucu ve baş Kağan olduğu için bu unvanı taşımazdı.
- B) Şad: Genellikle prenslerin veya önemli komutanların taşıdığı bir askeri unvandır. Kağan'ın altında yer alır.
- C) İlteber: Kağan'a bağlı, iç işlerinde serbest olan küçük beyliklerin veya toplulukların yöneticilerine verilen bir unvandır.
- E) Tigin: Kağan ailesinden gelen erkek çocuklara, yani prens ve şehzadelere verilen unvandır.
Bu bilgiler ışığında, I. Göktürk Devleti'nin kurucusu Bumin, devleti kurduğunda en yüksek unvan olan "Kağan" unvanını almış ve devletin doğu kanadını bizzat yönetmiştir.
Cevap D seçeneğidir.
