Bir kişi hastalandıktan sonra iyileşiyor ve aynı hastalığa bir daha yakalanmıyor.
Bu durum hangi bağışıklık sistemi özelliği ile açıklanır?
A) Özgüllük
B) Çeşitlilik
C) Bellek
D) Kendinden olanı tanıma
Bağışıklık sistemi, vücudumuzu hastalıklara neden olan mikroplardan (virüsler, bakteriler vb.) koruyan karmaşık bir savunma ağıdır. Soru, bir kişinin bir hastalığı atlattıktan sonra aynı hastalığa tekrar yakalanmamasını sağlayan özelliği sormaktadır. Bu durum, bağışıklık sistemimizin en önemli ve hayati özelliklerinden birini vurgulamaktadır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Özgüllük: Bağışıklık sisteminin belirli bir mikroba veya antijene karşı özel olarak yanıt verme yeteneğidir. Yani, kızamık virüsüne karşı üretilen antikorlar sadece kızamık virüsüne etki eder, başka bir virüse değil. Bu özellik, ilk enfeksiyon sırasında doğru savunmanın yapılmasını sağlar ancak hastalığı bir daha geçirmemeyi doğrudan açıklamaz.
- B) Çeşitlilik: Bağışıklık sisteminin karşılaşabileceği milyonlarca farklı mikrobu tanıma ve bunlara karşı yanıt oluşturma kapasitesidir. Vücudumuz, daha önce hiç karşılaşmadığı patojenlere bile tepki verebilecek geniş bir antikor ve T hücresi reseptörü yelpazesine sahiptir. Bu, yeni hastalıklara karşı direnç geliştirmemizi sağlar ama aynı hastalığı tekrar geçirmemeyi açıklamaz.
- C) Bellek: Bağışıklık sisteminin daha önce karşılaştığı bir mikrobu "hatırlama" yeteneğidir. Bir kişi bir hastalığı ilk kez geçirdiğinde, bağışıklık sistemi bu mikroba karşı savaşırken "bellek hücreleri" oluşturur. Eğer aynı mikrop vücuda tekrar girerse, bu bellek hücreleri çok daha hızlı, güçlü ve etkili bir yanıt vererek hastalığın tekrar ortaya çıkmasını engeller veya semptomları büyük ölçüde hafifletir. Sorudaki "aynı hastalığa bir daha yakalanmıyor" ifadesi tam olarak bu bellek özelliği sayesinde gerçekleşir.
- D) Kendinden olanı tanıma: Bağışıklık sisteminin vücudun kendi hücreleri ile yabancı maddeleri ayırt etme yeteneğidir. Bu özellik sayesinde bağışıklık sistemi kendi dokularına saldırmaz. Bu mekanizma bozulduğunda otoimmün hastalıklar ortaya çıkar. Ancak bu özellik, dışarıdan gelen bir hastalığa karşı tekrar bağışıklık kazanmayı açıklamaz.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, bir hastalığı geçirdikten sonra aynı hastalığa bir daha yakalanmama durumu, bağışıklık sisteminin bellek özelliği ile doğrudan ilişkilidir. Bu özellik sayesinde aşılar da işe yarar; vücudumuza hastalığın zayıflatılmış veya ölü halleri verilerek bellek hücreleri oluşturulur ve gerçek hastalıkla karşılaşıldığında hızlı bir savunma sağlanır.
Cevap C seçeneğidir.
