Lozan Antlaşması'nda kapitülasyonların kaldırılması konusunda Türk heyetinin "ya kapitülasyonlar ya savaş" şeklindeki kesin tutumu, konferansın hangi aşamasında ifade edilmiştir?
A) Konferansın başında
B) Konferansın sonunda
C) Konferansın kesintiye uğradığı dönemde
D) İmza töreninde
Sevgili öğrenciler, bu soru Lozan Antlaşması'nın en kritik konularından biri olan kapitülasyonların kaldırılması sürecindeki Türk heyetinin kararlı duruşunu ve bunun zamanlamasını anlamamızı istiyor. Hadi bu önemli konuyu adım adım inceleyelim:
- Lozan Antlaşması ve Kapitülasyonlar: Lozan Antlaşması, yeni Türk Devleti'nin uluslararası alanda tanınmasını sağlayan ve bağımsızlığını tescil eden çok önemli bir belgedir. Bu antlaşmanın en çetin mücadele alanlarından biri de Osmanlı Devleti'nden kalan ve Türk ekonomisi ile egemenliğini kısıtlayan kapitülasyonların kaldırılması meselesiydi. Türk heyeti için kapitülasyonların tamamen kaldırılması, tam bağımsızlığın olmazsa olmaz şartıydı.
- Lozan Konferansı'nın İki Aşaması: Lozan Konferansı, Kasım 1922'de başlamış ve iki ana aşamada gerçekleşmiştir. İlk aşama Kasım 1922 - Şubat 1923 tarihleri arasındadır. İkinci aşama ise Nisan 1923 - Temmuz 1923 tarihleri arasında yapılmıştır.
- İlk Aşamada Yaşanan Tıkanıklık: Konferansın ilk aşamasında, özellikle kapitülasyonlar, Musul ve Boğazlar gibi konularda İtilaf Devletleri (İngiltere, Fransa, İtalya vb.) ile Türk heyeti arasında büyük anlaşmazlıklar yaşandı. İtilaf Devletleri, kapitülasyonları tamamen kaldırmaya yanaşmıyor, bazı ayrıcalıkların devam etmesini istiyorlardı.
- Türk Heyetinin Kesin Tutumu: Türk heyetinin başkanı İsmet Paşa (İnönü), kapitülasyonlar konusunda kesinlikle taviz verilmeyeceğini açıkça ifade etti. Türk heyeti, kapitülasyonların kaldırılmasının tam bağımsızlık için hayati önem taşıdığını ve bu konuda geri adım atılmayacağını vurguladı. "Ya kapitülasyonlar kalkar ya da savaş yeniden başlar" şeklindeki kararlı tutum, bu dönemde en net şekilde ortaya konuldu.
- Konferansın Kesintiye Uğraması: İtilaf Devletleri'nin kapitülasyonlar ve ekonomik konularda uzlaşmaz tavırları nedeniyle, Şubat 1923'te konferans kesintiye uğradı ve görüşmeler durdu. Türk heyeti, Ankara'ya dönerek durumu Meclis'e sundu. İşte bu kesinti döneminde ve bu kesintiye yol açan süreçte, Türk heyetinin "ya kapitülasyonlar ya savaş" şeklindeki kararlı ve tavizsiz duruşu en güçlü şekilde ifade edilmiştir. Bu tutum, İtilaf Devletleri'ne Türk tarafının bu konuda ne kadar ciddi olduğunu gösterdi.
- İkinci Aşamada Gelen Zafer: Konferansın kesintiye uğraması ve Türk heyetinin kararlı duruşu, İtilaf Devletleri üzerinde baskı oluşturdu. Uluslararası kamuoyunun da etkisiyle, İtilaf Devletleri Nisan 1923'te yeniden masaya oturmayı kabul etti. İkinci aşamada, Türk heyetinin ilk aşamada sergilediği kararlılık sayesinde, kapitülasyonların tamamen kaldırılması kabul edildi. Bu, Türk diplomasisinin büyük bir zaferiydi.
Bu bilgiler ışığında, Türk heyetinin "ya kapitülasyonlar ya savaş" şeklindeki kesin tutumunu en net şekilde ifade ettiği dönem, konferansın ilk aşamasındaki tıkanıklık ve bu tıkanıklık sonucunda konferansın kesintiye uğradığı dönemdir.
Cevap C seçeneğidir.
