Güneş doğdu, dünya aydınlandı, kuşlar şarkı söylemeye başladı. Bu cümlede hangi söz sanatı kullanılmıştır?
A) Tecahül-i arif
B) Tariz
C) Tenasüp
D) Telmih
Sevgili öğrenciler, bu soruda verilen cümleyi ve şıklardaki söz sanatlarını tek tek inceleyerek doğru cevabı bulalım.
- Öncelikle cümleyi dikkatlice okuyalım: "Güneş doğdu, dünya aydınlandı, kuşlar şarkı söylemeye başladı." Bu cümlede anlatılan olaylar (güneşin doğması, dünyanın aydınlanması, kuşların şarkı söylemesi) birbiriyle doğal bir bağlantı içindedir. Hepsi sabahın gelişiyle ilgili, birbiriyle uyumlu ve birbirini tamamlayan durumlardır.
- Şimdi şıklardaki söz sanatlarına bakalım:
- A) Tecahül-i arif: Bildiği bir şeyi bilmiyormuş gibi yapma sanatıdır. Örneğin, "Gökyüzü neden mavi ki, yoksa sen mi boyadın?" gibi. Verilen cümlede böyle bir durum söz konusu değildir.
- B) Tariz: Birine veya bir duruma iğneleyici, dokundurucu söz söyleme sanatıdır. Genellikle alay veya eleştiri amacı taşır. Örneğin, "Ne kadar da çalışkansın, yine mi uyuyakaldın?" gibi. Verilen cümlede böyle bir ima veya eleştiri yoktur.
- C) Tenasüp: Anlamca birbiriyle ilgili kelimeleri veya kavramları bir arada kullanma sanatıdır. Bu, metne bir uyum ve ahenk katar. Cümlemizdeki "Güneş doğdu", "dünya aydınlandı" ve "kuşlar şarkı söylemeye başladı" ifadeleri, sabahın gelişi temasında birbiriyle uyumlu ve ilgili kavramlardır. Güneşin doğmasıyla dünya aydınlanır ve kuşlar ötmeye başlar; bu olaylar doğal bir bütünlük içindedir. Bu durum, Tenasüp sanatının tanımına tam olarak uymaktadır.
- D) Telmih: Tarihi, dini, mitolojik bir olaya, kişiye veya atasözüne gönderme yapma sanatıdır. Örneğin, "Kerem gibi yandım senin aşkından." gibi. Verilen cümlede bilinen bir olaya veya kişiye gönderme yapılmamıştır.
Bu açıklamalar ışığında, cümlede anlamca birbiriyle ilgili ve uyumlu kavramların bir arada kullanıldığını görüyoruz. Bu da bizi Tenasüp söz sanatına götürür.
Cevap C seçeneğidir.
