3. Aşağıdaki parçanın anlatımında hangi düşünceyi geliştirme yolu ağır basmaktadır?
"İstanbul Boğazı, Karadeniz ile Marmara Denizi'ni birleştiren doğal bir suyoludur. Üzerinde 15 Temmuz Şehitler, Fatih Sultan Mehmet ve Yavuz Sultan Selim köprüleri bulunmaktadır. Boğaz'ın her iki yakasında tarihî saraylar, yalılar ve korular yer alır."
A) Tanımlama
B) Örneklendirme
C) Karşılaştırma
D) Tanık gösterme
Sevgili öğrenciler, bu soruda bir metinde hangi düşünceyi geliştirme yolunun ağır bastığını bulmamız isteniyor. Öncelikle düşünceyi geliştirme yollarını kısaca hatırlayalım:
- Tanımlama: Bir kavramın ne olduğunu açıklama, onu tanıtmadır. "Bu nedir?" sorusuna cevap verir.
- Örneklendirme: Anlatılan bir düşünceyi, konuyu daha anlaşılır kılmak için somut örnekler vermektir.
- Karşılaştırma: İki veya daha fazla varlık, kavram ya da durum arasındaki benzerlik ve farklılıkları ortaya koymaktır.
- Tanık Gösterme: Bir düşünceyi desteklemek için alanında uzman veya tanınmış bir kişinin sözünü alıntılamaktır.
Şimdi verilen metni adım adım inceleyelim:
- Metnin ilk cümlesi, "İstanbul Boğazı, Karadeniz ile Marmara Denizi'ni birleştiren doğal bir suyoludur." ifadesiyle İstanbul Boğazı'nın ne olduğunu açıklamaktadır. Bu bir tanımlama cümlesidir. Ancak metnin tamamına baktığımızda, sadece bu cümlenin tanımlama olduğunu görürüz.
- İkinci cümle, "Üzerinde 15 Temmuz Şehitler, Fatih Sultan Mehmet ve Yavuz Sultan Selim köprüleri bulunmaktadır." derken, Boğaz'ın üzerindeki köprüleri (15 Temmuz Şehitler, Fatih Sultan Mehmet, Yavuz Sultan Selim) sayarak örnekler vermektedir.
- Üçüncü cümle ise, "Boğaz'ın her iki yakasında tarihî saraylar, yalılar ve korular yer alır." ifadesiyle Boğaz'ın yakalarında bulunan yapıları ve doğal güzellikleri (tarihî saraylar, yalılar, korular) sıralayarak yine örnekler sunmaktadır.
- Metinde herhangi bir karşılaştırma (iki şeyi kıyaslama) yapılmamıştır.
- Herhangi bir uzmanın sözüne yer verilmediği için tanık gösterme de yoktur.
Görüldüğü gibi, metnin ilk cümlesi bir tanımlama içerse de, metnin büyük bir bölümü İstanbul Boğazı'nın özelliklerini, üzerinde ve çevresinde bulunan unsurları somut örneklerle açıklamaktadır. Bu nedenle, metnin genelinde ağır basan düşünceyi geliştirme yolu örneklendirmedir.
Cevap B seçeneğidir.
