1991 yılında imzalanan ve Sovyetler Birliği'nin dağılmasını resmileştiren, Bağımsız Devletler Topluluğu'nu kuran antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
A) Alma-Ata Protokolü
B) Minsk Anlaşması
C) Belavezha Anlaşması
D) Varşova Paktı'nın Feshi
Sevgili öğrenciler,
Bu soru, 20. yüzyılın son çeyreğinde dünya siyasetini derinden etkileyen Sovyetler Birliği'nin dağılma sürecindeki kilit bir olayı ve antlaşmayı anlamamızı istiyor. Şimdi seçenekleri adım adım inceleyerek doğru cevaba ulaşalım:
- A) Alma-Ata Protokolü: Bu protokol, 21 Aralık 1991 tarihinde Kazakistan'ın Alma-Ata (bugünkü Almatı) şehrinde imzalanmıştır. Belavezha Anlaşması'nı onaylamış ve Bağımsız Devletler Topluluğu'na (BDT) katılan devletlerin sayısını artırmıştır. Yani, Sovyetler Birliği'nin dağılmasını resmileştiren ve BDT'yi kuran ilk antlaşma değil, bu süreci genişleten ve onaylayan bir adımdır.
- B) Minsk Anlaşması: Minsk, Belarus'un başkentidir ve Belavezha Anlaşması'nın imzalandığı yerlerden biridir. Ancak "Minsk Anlaşması" olarak bilinen spesifik bir antlaşma, Sovyetler Birliği'nin dağılmasını resmileştiren antlaşmanın adı değildir. Daha sonraki yıllarda Ukrayna kriziyle ilgili farklı Minsk Anlaşmaları imzalanmıştır, ancak bunlar sorudaki 1991 yılı olayıyla ilgili değildir.
- C) Belavezha Anlaşması: Bu antlaşma, 8 Aralık 1991 tarihinde Belarus'taki Belavezha Ormanı'nda, Rusya Federasyonu (Boris Yeltsin), Ukrayna (Leonid Kravçuk) ve Belarus (Stanislav Şuşkeviç) liderleri tarafından imzalanmıştır. Bu antlaşma ile Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin (SSCB) bir uluslararası hukuk öznesi ve jeopolitik bir gerçeklik olarak varlığına son verildiği ilan edilmiş ve Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) kurulmuştur. Bu, Sovyetler Birliği'nin dağılmasını resmileştiren ilk ve temel antlaşmadır.
- D) Varşova Paktı'nın Feshi: Varşova Paktı, Sovyetler Birliği liderliğindeki Doğu Bloku ülkelerinin askeri ittifakıydı. Bu pakt, 1 Temmuz 1991 tarihinde feshedilmiştir. Varşova Paktı'nın feshi, Soğuk Savaş'ın sona ermesinin önemli bir adımı olsa da, Sovyetler Birliği'nin kendisinin dağılmasını resmileştiren antlaşma değildir. Paktın feshi, Sovyetler Birliği'nin dağılmasından birkaç ay önce gerçekleşmiştir.
Bu bilgiler ışığında, 1991 yılında imzalanan ve Sovyetler Birliği'nin dağılmasını resmileştiren, Bağımsız Devletler Topluluğu'nu kuran antlaşmanın Belavezha Anlaşması olduğu açıktır.
Cevap C seçeneğidir.
