Merhaba sevgili öğrenciler!
Cümle ögeleri konusu, Türkçe dilbilgisinin temel taşlarından biridir. Bir cümlenin anlamını doğru kavrayabilmek ve doğru analiz edebilmek için ögeleri tanımak çok önemlidir. Şimdi sorumuzdaki cümleyi adım adım inceleyelim:
- Cümlemiz: "Dün akşam, arkadaşlarımla birlikte sinemaya gittik."
- Öncelikle cümlenin yüklemini bulalım. Yüklem, cümlede işi, oluşu, hareketi bildiren çekimli fiil veya ek fiil almış kelime grubudur. Bu cümlede yüklem "gittik" fiilidir.
- Yükleme "kim?" sorusunu sorarak özneyi buluruz: "Kim gitti?" - "Biz gittik." (Gizli özne: biz)
- Yükleme "ne zaman?" sorusunu sorarak zarf tümlecini buluruz: "Ne zaman gittik?" - "Dün akşam" (Zarf Tümleci)
- Yükleme "nereye?" sorusunu sorarak dolaylı tümleci buluruz: "Nereye gittik?" - "Sinemaya" (Dolaylı Tümleç)
- Şimdi gelelim sorumuzdaki ifadeye: "arkadaşlarımla birlikte". Bu ifadeyi bulmak için yükleme hangi soruyu sormamız gerekir?
- "Kiminle gittik?" veya "Neyle gittik?" gibi sorular, edatlarla kurulan ögeleri bulmamızı sağlar. "Arkadaşlarımla birlikte" ifadesi, "kiminle?" sorusuna cevap vermektedir.
- "ile" (-la/-le) eki ve "birlikte" kelimesi birer edattır (ilgeç). Edatlar, tek başlarına anlamı olmayan ancak kendilerinden önceki kelimelerle birleşerek yeni anlamlar ve görevler oluşturan kelimelerdir.
- Bir cümlede edatlarla (için, göre, ile, gibi, kadar, rağmen, üzere, birlikte vb.) kurulan ve yüklemi çeşitli yönlerden tamamlayan ögelere Edat Tümleci denir.
- "Arkadaşlarımla birlikte" ifadesi de "ile" edatı ve "birlikte" edatıyla kurulmuş bir ögedir ve "kiminle" sorusuna cevap verdiği için Edat Tümlecidir.
Bu nedenle, "arkadaşlarımla birlikte" ögesi bir Edat Tümlecidir.
Cevap E seçeneğidir.
