Bu soruyu çözmek için öncelikle cümlenin ögelerini doğru bir şekilde ayırmamız gerekiyor. Cümlenin ögelerini bulurken belirli bir sırayı takip etmek işimizi kolaylaştıracaktır:
- 1. Yüklemi Bulalım: Cümlenin yargı bildiren temel ögesi yüklemdir.
- "tırmandı" kelimesi cümlenin yüklemidir.
- 2. Özneyi Bulalım: Yükleme "kim?" veya "ne?" sorularını sorarak özneyi buluruz.
- Kim tırmandı? O (gizli özne).
- 3. Diğer Ögeleri Bulalım: Yükleme çeşitli sorular sorarak diğer ögeleri (nesne, dolaylı tümleç, zarf tümleci, edat tümleci) buluruz.
- Nereye tırmandı? "dağın zirvesine" (Dolaylı Tümleç - yer bildiriyor).
- Niçin/Ne amaçla tırmandı? "Güneşin doğuşunu izlemek için" (Zarf Tümleci - amaç bildiriyor).
Şimdi sorunun odaklandığı noktaya gelelim: "hangi öge açıklayıcısıyla birlikte verilmiştir?"
- "Güneşin doğuşunu izlemek için" ifadesi, "tırmanma" eyleminin amacını açıklayan bir zarf tümlecidir. Bu ifade, "için" edatıyla birlikte bir amaç bildirmektedir. "İçin" edatı burada, tırmanma eyleminin neden yapıldığını, yani amacını açıklayan bir görev üstlenmiştir. Dolayısıyla, bu zarf tümleci bir açıklayıcı edat (için) ile birlikte verilmiştir.
- Diğer ögelere baktığımızda:
- Özne (o) gizli öznedir ve bir açıklayıcısı yoktur.
- Nesne cümlede doğrudan bulunmamaktadır. "Güneşin doğuşunu" ifadesi, "izlemek" fiilimsinin nesnesidir ancak bu kısım bir bütün olarak zarf tümlecinin içindedir.
- Dolaylı Tümleç olan "dağın zirvesine" ifadesi, sadece yer bildirmekte olup ek bir açıklayıcı içermemektedir.
- Edat Tümleci, genellikle bir edat grubuyla oluşan ve yüklemi çeşitli yönlerden tamamlayan ögedir. Ancak burada "için" edatı tek başına bir tümleç oluşturmaktan ziyade, "Güneşin doğuşunu izlemek" fiilimsi grubuyla birleşerek bir zarf tümleci görevi üstlenmiştir.
Bu durumda, "Güneşin doğuşunu izlemek için" ifadesi, "niçin?" sorusuna cevap veren ve "için" edatıyla birlikte bir amacı açıklayan bir Zarf Tümleci'dir.
Cevap D seçeneğidir.
