Gönlümü çekse de yârin hayâli
Aşmaya kudretim yetmez cibâli
Bu beyitte "hayâli" ve "cibâli" kelimeleri arasındaki kafiye türü nedir?
A) Yarım kafiye
B) Tam kafiye
C) Zengin kafiye
D) Cinaslı kafiye
Sevgili öğrenciler, bu soruda bize verilen beyitteki "hayâli" ve "cibâli" kelimeleri arasındaki kafiye türünü bulmamız isteniyor. Haydi, adım adım bu soruyu birlikte çözelim!
- 1. Kafiye ve Redif Kavramlarını Hatırlayalım:
- Kafiye (Uyak): Şiirde dize sonlarında, anlam ve görevleri farklı olan ses benzerlikleridir.
- Redif: Dize sonlarında, anlamları ve görevleri aynı olan eklerin veya kelimelerin tekrarıdır. Redifler, kafiyeden sonra gelir.
- 2. Kelimeleri İnceleyelim:
- Beyitteki kelimelerimiz: "hayâli" ve "cibâli".
- 3. Redif Var mı Diye Bakalım:
- "hayâli" kelimesi "hayal" köküne "-i" eki gelerek oluşmuştur. Buradaki "-i" eki, "onun hayali" anlamında bir iyelik (sahiplik) ekidir.
- "cibâli" kelimesi "cibâl" (dağlar) köküne "-i" eki gelerek oluşmuştur. Buradaki "-i" eki de "onun dağları" anlamında bir iyelik ekidir.
- Gördüğümüz gibi, her iki kelimenin sonundaki "-i" ekleri hem yazılışları hem de görevleri (iyelik eki olmaları) açısından aynıdır. Bu durumda, "-i" sesleri rediftir.
- 4. Redifleri Ayırıp Geri Kalan Kısımlara Bakalım:
- Redif olan "-i" eklerini ayırdığımızda geriye "hayâl" ve "cibâl" kelimeleri kalır.
- 5. Kalan Kısımlardaki Ses Benzerliğini Bulalım:
- "hayâl" ve "cibâl" kelimelerinin sonundaki seslere baktığımızda, "â" ve "l" seslerinin ortak olduğunu görürüz. Yani, "âl" sesleri benzerdir.
- 6. Kafiye Türünü Belirleyelim:
- "âl" sesindeki "â" bir ünlü (sesli harf), "l" ise bir ünsüz (sessiz harf)dir.
- İki sesin (bir ünlü + bir ünsüz) benzerliğine tam kafiye denir.
- Eğer sadece tek ses benzerliği olsaydı yarım kafiye, üç veya daha fazla ses benzerliği olsaydı zengin kafiye olurdu. Cinaslı kafiye ise yazılışları aynı, anlamları farklı kelimelerle yapılır.
Bu durumda, "hayâli" ve "cibâli" kelimeleri arasında "-i" redif, "âl" ise tam kafiyedir.
Cevap B seçeneğidir.
