Senozoik Zaman'da gerçekleşen Alp Orojenezi'nin Türkiye coğrafyasına etkileri arasında aşağıdakilerden hangisi sayılamaz?
A) Kuzey Anadolu ve Toros Dağları'nın oluşumuSevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için Senozoik Zaman'da gerçekleşen Alp Orojenezi'nin Türkiye coğrafyası üzerindeki etkilerini iyi anlamamız gerekiyor. Alp Orojenezi, kıtaların çarpışması sonucu meydana gelen büyük bir dağ oluşum sürecidir.
Alp Orojenezi Nedir ve Ne Zaman Gerçekleşti?
Alp Orojenezi, Senozoik Zaman'da (yaklaşık 66 milyon yıl önce başlayıp günümüze kadar devam eden jeolojik zaman dilimi) Afrika ve Arap levhalarının kuzeye doğru hareket ederek Avrasya levhasıyla çarpışması sonucu meydana gelen büyük bir dağ oluşum hareketidir. Bu hareket, Türkiye'nin de içinde bulunduğu geniş bir coğrafyada önemli değişikliklere yol açmıştır.
Seçenekleri İnceleyelim:
A) Kuzey Anadolu ve Toros Dağları'nın oluşumu: Alp Orojenezi'nin Türkiye coğrafyasına en belirgin etkilerinden biridir. Afrika ve Arap levhalarının sıkıştırmasıyla Anadolu levhası yükselmiş ve kıvrılarak Kuzey Anadolu Dağları ile Toros Dağları gibi büyük sıradağlar oluşmuştur. Bu, Alp Orojenezi'nin doğrudan bir sonucudur.
B) Ege Denizi'nin açılması: Alp Orojenezi'nin genel tektonik hareketleri ve Anadolu levhasının batıya doğru kaçışı (ekstansiyonel rejim) sonucunda Ege Denizi havzası oluşmuştur. Bu süreç, Senozoik Zaman'da gerçekleşmiş ve Alp Orojenezi ile ilişkili tektonik hareketlerin bir sonucudur.
C) İç Anadolu'nun yükselmesi: Alp Orojenezi sırasında meydana gelen levha çarpışmaları ve sıkışmalar, sadece dağ sıralarını değil, aynı zamanda Anadolu'nun genel olarak yükselmesini de sağlamıştır. İç Anadolu Bölgesi de bu genel yükselmeden etkilenmiş ve bir plato görünümü kazanmıştır. Bu da Alp Orojenezi'nin bir etkisidir.
D) Karadeniz ve Akdeniz'in oluşumu: Karadeniz ve Akdeniz, Alp Orojenezi'nin bir sonucu olarak "oluşmamıştır". Akdeniz, çok daha eski bir okyanus olan Tetis Okyanusu'nun bir kalıntısıdır ve oluşumu Senozoik Zaman'dan çok daha öncelere dayanır. Karadeniz'in ana havzasının oluşumu da genellikle Mezozoik Zaman'daki (Kretase dönemi) riftleşme süreçlerine bağlanır. Alp Orojenezi bu denizlerin şekillenmesinde ve bazı bölgelerinin tektonik yapısında etkili olsa da, bu denizlerin "oluşumunu" sağlayan temel jeolojik olay değildir. Onlar, Alp Orojenezi'nden önce de var olan veya daha önceki jeolojik dönemlerde oluşmuş havzalardır.
Bu durumda, Karadeniz ve Akdeniz'in oluşumu, Alp Orojenezi'nin Türkiye coğrafyasına etkileri arasında sayılamaz çünkü bu denizler Alp Orojenezi'nden daha eski jeolojik süreçlerde oluşmuştur.
Cevap D seçeneğidir.
