İnsan, Allah'ın verdiği akıl ve irade ile diğer varlıklardan ayrılır. Bu özellikler insana ne tür bir sorumluluk yükler?
A) Sadece kendi çıkarını düşünmeSevgili öğrenciler, bu soru insanı diğer varlıklardan ayıran temel özellikler olan akıl ve iradenin bize ne gibi bir sorumluluk yüklediğini anlamamızı istiyor. Şimdi adım adım bu önemli konuyu inceleyelim:
Akıl: Düşünme, anlama, öğrenme, analiz etme ve doğruyu yanlıştan ayırt etme yeteneğimizdir. Bu sayede olayları değerlendirir, sonuçları öngörür ve bilgi ediniriz.
İrade: Özgürce seçim yapma, karar verme ve bu kararlar doğrultusunda hareket etme gücümüzdür. İrade sayesinde bir şeyi yapıp yapmamayı, bir yolu seçip seçmemeyi tercih edebiliriz.
Diğer canlılar genellikle içgüdüleriyle hareket ederken, biz insanlar akıl ve irademiz sayesinde bilinçli tercihler yaparız. Bu bilinçli tercihler, beraberinde bir sorumluluk getirir. Çünkü bir şeyi anlama (akıl) ve onu yapma veya yapmama gücüne (irade) sahipsek, o eylemin sonuçlarından da sorumlu oluruz. Bu, bizi eylemlerimizin bilincinde ve sonuçlarına karşı yükümlü kılar.
A) Sadece kendi çıkarını düşünme: Akıl ve iradeye sahip olmak, sadece kendi çıkarımızı düşünmekten çok daha fazlasını gerektirir. Bu özellikler bize başkalarını, toplumu ve çevreyi de düşünme yeteneği verir. Sadece kendi çıkarını düşünmek, bu özelliklerin dar ve bencilce bir kullanımı olurdu ve insan olmanın getirdiği sorumlulukla çelişir.
B) Doğru ve yanlışı ayırt edip sorumlu davranma: İşte bu, akıl ve iradenin bize yüklediği en temel sorumluluktur! Aklımızla neyin iyi, neyin kötü; neyin doğru, neyin yanlış olduğunu anlarız. İrademizle de bu anlayış doğrultusunda doğru olanı seçer ve eylemlerimizin sonuçlarına katlanırız. Bu, ahlaki ve etik bir sorumluluktur ve insanı insan yapan en önemli değerlerden biridir.
C) İradesini sadece dünyevi işlerde kullanma: İrademiz elbette dünyevi işlerde (yemek seçmek, meslek belirlemek gibi) kullanılır. Ancak iradenin alanı sadece bunlarla sınırlı değildir. Maneviyat, ahlak, sosyal ilişkiler gibi birçok alanda da irademizi kullanırız. Bu seçenek, iradenin kapsamını daraltır ve insan sorumluluğunun bütüncül yapısını göz ardı eder.
D) Aklını sadece bilimsel çalışmalarda kullanma: Akıl, bilimsel çalışmalar için vazgeçilmezdir. Ancak aklımızı sadece bilimle sınırlamak, onun diğer önemli işlevlerini (günlük problem çözme, insan ilişkilerini anlama, sanat ve felsefe üretme gibi) göz ardı etmek olur. Bu da aklın kullanım alanını kısıtlar ve sorumluluklarımızı eksik tanımlar.
Görüldüğü gibi, akıl ve irade bize sadece düşünme ve seçme yeteneği vermekle kalmaz, aynı zamanda bu yetenekleri doğru, iyi ve sorumlu bir şekilde kullanma yükümlülüğü de getirir. Bu sayede hem kendimiz hem de çevremiz için daha iyi bir dünya inşa edebiliriz.
Cevap B seçeneğidir.
