Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugünkü dersimizde anlatım bozukluklarından "yüklem eksikliği" konusunu ele alacağız. Yüklem eksikliği, bir cümlede birden fazla yargı (düşünce, eylem) bulunması gereken durumlarda, bu yargılardan birinin yükleminin eksik bırakılmasıyla ortaya çıkan bir anlatım bozukluğudur. Genellikle sıralı veya bağlı cümlelerde, ortak yüklemin her iki yargıya da uymaması ya da bir yargının yükleminin tamamen unutulmasıyla oluşur.
- I. Yeni aldığım telefonun kamerası çok kaliteli
- Bu cümleyi incelediğimizde, "Yeni aldığım telefonun kamerası" özne, "çok kaliteli" ise yüklemdir. Cümle tek başına bakıldığında doğru gibi görünse de, anlatım bozukluğu sorularında bu tip cümleler genellikle bir karşılaştırma veya paralel bir yapı ima eder. Burada "telefonun kamerası" nitelendirilirken, "telefonun kendisi" hakkında bir yargı belirtilmemiştir. Eğer kastedilen, telefonun kendisinin de kaliteli olduğu ise, "Yeni aldığım telefonun kamerası çok kaliteli, (telefonun) kendisi de (çok kalitelidir)." şeklinde bir ifadeye ihtiyaç vardır. Ya da telefonun kendisinin farklı bir özelliği vurgulanacaksa, "Yeni aldığım telefonun kamerası çok kaliteli, (telefonun) kendisi de çok güzeldir." gibi bir yüklem eklenmelidir. Bu cümlede "telefonun kendisi" için bir yüklem eksikliği bulunmaktadır. Bu durum, cümlede bir anlatım bozukluğuna yol açar.
- II. Yarınki maç için biletler satışa çıktı
- Bu cümlede "Yarınki maç için biletler" özne, "satışa çıktı" ise yüklemdir. Cümle anlam ve yapı bakımından tamdır, herhangi bir yüklem eksikliği bulunmamaktadır.
- III. Dün akşamki konser muhteşem geçti
- Bu cümlede "Dün akşamki konser" özne, "muhteşem geçti" ise yüklemdir. Cümle anlam ve yapı bakımından tamdır, herhangi bir yüklem eksikliği bulunmamaktadır.
- IV. Bu soruyu çözmek için daha fazla zaman gerek
- Bu cümlede "Bu soruyu çözmek için daha fazla zaman" özne, "gerek" ise yüklemdir. "Gerek" kelimesi burada "gereklidir" anlamında kullanılmıştır ve Türkçede bu tür durumlarda ek fiilin düşmesi yaygın ve doğru bir kullanımdır. Cümle anlam ve yapı bakımından tamdır, herhangi bir yüklem eksikliği bulunmamaktadır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, yüklem eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğunun I numaralı cümlede olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap A seçeneğidir.
