3. Bir ölçme değerlendirme uzmanı, çeldirici analizi yaparken "çeldiricilerin üst grup ve alt grup öğrenciler tarafından benzer oranlarda seçilmesi" durumunu değerlendirmektedir. Bu durumda aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Sorunun ayırt ediciliği yüksektir
B) Çeldiriciler iyi çalışmamaktadır
C) Sorunun güvenilirliği düşüktür
D) Soru kolay bir sorudur
E) Geçerlik katsayısı yüksektir
Bir ölçme değerlendirme uzmanı olarak, çoktan seçmeli sorulardaki çeldiricilerin (yanlış seçeneklerin) ne kadar iyi çalıştığını analiz etmek, soruların kalitesini artırmak için kritik öneme sahiptir. Şimdi bu durumu adım adım inceleyelim:
- Çeldirici Nedir? Bir çoktan seçmeli soruda, doğru cevabın dışındaki seçeneklere çeldirici denir. Çeldiricilerin amacı, sorunun doğru cevabını bilmeyen öğrencileri yanıltarak, onların bu seçeneği işaretlemesini sağlamaktır. Böylece, sorunun bilenle bilmeyeni ayırt etme gücü artar.
- Üst Grup ve Alt Grup Öğrenciler: Bir testte genel olarak yüksek puan alan öğrenciler "üst grup", düşük puan alan öğrenciler ise "alt grup" olarak adlandırılır. İyi bir soruda, üst gruptaki öğrencilerin doğru cevabı işaretlemesi, alt gruptaki öğrencilerin ise doğru cevabı bilmediklerinde çeldiricilere yönelmesi beklenir.
- İyi Çalışan Çeldirici Nasıl Olmalıdır? İyi çalışan (etkili) bir çeldirici, doğru cevabı bilmeyen alt grup öğrencileri, doğru cevabı bilen üst grup öğrencilerine göre daha fazla kendine çekmelidir. Yani, alt grup öğrencileri tarafından üst grup öğrencilerine göre daha yüksek oranlarda seçilmelidir. Bu durum, çeldiricinin gerçekten "çeldirme" görevini yerine getirdiğini gösterir.
- Sorudaki Durumun Analizi: Soru, "çeldiricilerin üst grup ve alt grup öğrenciler tarafından benzer oranlarda seçilmesi" durumunu değerlendirmektedir. Bu ne anlama gelir?
- Eğer bir çeldiriciyi hem üst grup hem de alt grup öğrenciler benzer oranlarda seçiyorsa, bu çeldirici bilenle bilmeyeni ayırt etme işlevini yerine getiremiyor demektir.
- Üst grup öğrencileri bu çeldiriciye yöneliyorsa, çeldirici ya çok güçlü (doğru cevaba yakın) ya da sorunun kendisi (kökü veya diğer seçenekler) yanıltıcı olabilir.
- Alt grup öğrencileri bu çeldiriciye yönelmiyorsa veya üst grupla benzer oranda yöneliyorsa, çeldirici yeterince çekici veya mantıklı bir yanlış seçenek değildir.
- Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Sorunun ayırt ediciliği yüksektir: Ayırt edicilik, sorunun bilenle bilmeyeni ne kadar iyi ayırdığını gösterir. Çeldiricilerin benzer oranlarda seçilmesi, sorunun ayırt ediciliğinin düşük olduğunu gösterir, çünkü bilenle bilmeyen arasında bir fark yaratmıyor. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
- B) Çeldiriciler iyi çalışmamaktadır: Yukarıdaki analizde de belirttiğimiz gibi, çeldiricilerin temel görevi, doğru cevabı bilmeyen öğrencileri kendine çekmektir. Eğer üst ve alt grup tarafından benzer oranlarda seçiliyorlarsa, bu görevlerini etkili bir şekilde yerine getiremiyorlar demektir. Bu nedenle B seçeneği doğrudur.
- C) Sorunun güvenilirliği düşüktür: Güvenilirlik, bir ölçme aracının tutarlılığı ile ilgilidir. Çeldiricilerin çalışma şekli güvenilirliği dolaylı olarak etkileyebilir ancak doğrudan "güvenilirliği düşüktür" sonucuna varmak için yeterli değildir. Bu durum daha çok çeldiricinin işlevselliği ile ilgilidir. Bu nedenle C seçeneği yanlıştır.
- D) Soru kolay bir sorudur: Sorunun kolay olması, öğrencilerin büyük çoğunluğunun (hem üst hem alt grubun) doğru cevabı işaretlemesi anlamına gelir. Çeldiricilerin benzer oranlarda seçilmesi, sorunun kolaylığı hakkında doğrudan bilgi vermez; çeldiricilerin işlevselliği hakkında bilgi verir. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.
- E) Geçerlik katsayısı yüksektir: Geçerlik, bir testin ölçmek istediği özelliği ne kadar doğru ve eksiksiz ölçtüğü ile ilgilidir. İyi çalışmayan çeldiriciler, sorunun geçerliğini düşürebilir, çünkü soru beklenen bilgiyi doğru bir şekilde ölçemez. Yüksek geçerlik katsayısı tam tersi bir durumu ifade eder. Bu nedenle E seçeneği yanlıştır.
Cevap B seçeneğidir.
