23 Temmuz - 7 Ağustos 1919 tarihleri arasında toplanan Erzurum Kongresi'nde alınan kararlar için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Bölgesel bir kongre olmasına rağmen milli kararlar alınmıştır
B) Mebusan Meclisi'nin toplanması kararlaştırılmıştır
C) Manda ve himaye kesin olarak reddedilmiştir
D) Geçici bir hükümet kurulması öngörülmüştür
Sevgili öğrenciler, bu soruda Erzurum Kongresi'nde alınan kararlardan hangisinin doğru olmadığını bulmamız isteniyor. Erzurum Kongresi, Milli Mücadele'nin önemli dönüm noktalarından biridir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Bölgesel bir kongre olmasına rağmen milli kararlar alınmıştır: Erzurum Kongresi, başlangıçta Doğu Anadolu'daki Ermeni iddialarına karşı bölgeyi savunmak amacıyla toplanmış bölgesel bir kongreydi. Ancak Mustafa Kemal Paşa'nın katılımı ve kongrede alınan "Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, bölünemez", "Kuvay-ı Milliye'yi amil, milli iradeyi hakim kılmak esastır" gibi kararlar, tüm yurdu ilgilendiren milli nitelikte kararlardı. Bu nedenle bu ifade doğrudur.
- B) Mebusan Meclisi'nin toplanması kararlaştırılmıştır: Mebusan Meclisi'nin derhal toplanması ve hükümet işlerinin bu meclis tarafından denetlenmesi kararı, Erzurum Kongresi'nde değil, daha sonra toplanan Sivas Kongresi'nde ve Amasya Protokolleri'nde kesin bir dille ifade edilmiştir. Erzurum Kongresi'nde daha çok milli iradeyi temsil edecek bir hükümetin kurulması ve Heyet-i Temsiliye'nin oluşturulması ön plandaydı. Bu nedenle bu ifade Erzurum Kongresi için söylenemez.
- C) Manda ve himaye kesin olarak reddedilmiştir: Erzurum Kongresi, Türk milletinin tam bağımsızlık ilkesini vurgulayarak, yabancı devletlerin himayesi veya mandaterliği altına girme fikrini ilk kez açıkça reddetmiştir. "Milli iradeyi temsil eden bir hükümetin kurulması esastır" kararı, manda ve himayenin reddinin temelini oluşturur. Bu nedenle bu ifade doğrudur.
- D) Geçici bir hükümet kurulması öngörülmüştür: Erzurum Kongresi'nde, Osmanlı Hükümeti'nin görevini yapmaması durumunda, milli iradeyi temsil etmek üzere geçici bir hükümetin kurulması kararı alınmıştır. Bu doğrultuda, kongre sonunda Mustafa Kemal Paşa başkanlığında "Heyet-i Temsiliye" (Temsil Heyeti) oluşturulmuştur. Bu nedenle bu ifade doğrudur.
Yukarıdaki açıklamalara göre, Mebusan Meclisi'nin toplanması kararının Erzurum Kongresi'nde değil, Sivas Kongresi'nde alındığını görmekteyiz.
Cevap B seçeneğidir.
