Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruda asit-baz nötralleşme tepkimelerinde "seyirci iyon" kavramını anlamamız gerekiyor. Haydi adım adım bu soruyu çözelim!
- 1. Tepkimeyi Tanımlayalım: Sorumuzda hidroklorik asit (HCl) ve sodyum hidroksit (NaOH) çözeltilerinin nötralleşme tepkimesinden bahsediliyor. HCl kuvvetli bir asit, NaOH ise kuvvetli bir bazdır.
- 2. Moleküler Denklemi Yazalım: Asit ve baz tepkimeye girdiğinde tuz ve su oluşur.
$ \text{HCl(aq)} + \text{NaOH(aq)} \rightarrow \text{NaCl(aq)} + \text{H}_2\text{O(l)} $
Burada HCl ve NaOH suda çözünmüş halde (aq) bulunur ve tepkime sonucunda sodyum klorür (NaCl) tuzu suda çözünmüş halde (aq) ve sıvı su ($ \text{H}_2\text{O} $) oluşur.
- 3. Tam İyonik Denklemi Yazalım: Kuvvetli asitler, kuvvetli bazlar ve suda çözünen tuzlar suda tamamen iyonlarına ayrışır. Bu nedenle, yukarıdaki moleküler denklemi iyonlarına ayrıştırarak yazalım:
$ \text{H}^+\text{(aq)} + \text{Cl}^-\text{(aq)} + \text{Na}^+\text{(aq)} + \text{OH}^-\text{(aq)} \rightarrow \text{Na}^+\text{(aq)} + \text{Cl}^-\text{(aq)} + \text{H}_2\text{O(l)} $
Gördüğünüz gibi, tepkimeye giren maddeler (sol taraf) ve ürünler (sağ taraf) iyonik formda gösterildi. Su ($ \text{H}_2\text{O} $) moleküler halde kalır çünkü zayıf bir elektrolittir ve bu tepkimede iyonlarına ayrışmaz.
- 4. Seyirci İyonları Belirleyelim: Seyirci iyonlar, tepkimenin her iki tarafında da (hem girenlerde hem de ürünlerde) aynı şekilde bulunan ve kimyasal bir değişime uğramayan iyonlardır. Yani, tepkimeye doğrudan katılmayan, sadece ortamda bulunan iyonlardır.
Tam iyonik denkleme baktığımızda:
- $ \text{Na}^+\text{(aq)} $ iyonu, tepkimenin hem sol tarafında hem de sağ tarafında aynı şekilde bulunmaktadır.
- $ \text{Cl}^-\text{(aq)} $ iyonu, tepkimenin hem sol tarafında hem de sağ tarafında aynı şekilde bulunmaktadır.
- $ \text{H}^+\text{(aq)} $ ve $ \text{OH}^-\text{(aq)} $ iyonları ise birleşerek $ \text{H}_2\text{O(l)} $ oluşturduğu için tepkimeye katılmışlardır ve seyirci iyon değillerdir.
Bu durumda, $ \text{Na}^+ $ ve $ \text{Cl}^- $ iyonları seyirci iyonlardır.
- 5. Seçenekleri Kontrol Edelim:
- A) $ \text{H}^+ $ ve $ \text{OH}^- $: Bunlar tepkimeye giren iyonlardır, seyirci değildirler.
- B) $ \text{Na}^+ $ ve $ \text{Cl}^- $: Bunlar tepkimenin her iki tarafında da değişmeden kalan iyonlardır, yani seyirci iyonlardır.
- C) $ \text{H}^+ $ ve $ \text{Cl}^- $: $ \text{H}^+ $ tepkimeye girerken, $ \text{Cl}^- $ seyircidir. İkisi birden seyirci değildir.
- D) $ \text{Na}^+ $ ve $ \text{OH}^- $: $ \text{Na}^+ $ seyirci iken, $ \text{OH}^- $ tepkimeye girer. İkisi birden seyirci değildir.
Cevap B seçeneğidir.
