Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruyu birlikte adım adım inceleyelim ve doğru cevabı bulalım.
Saltanatın kaldırılması, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuna giden yolda çok önemli bir adımdır. Bu kararın alınmasında etkili olan faktörleri tek tek değerlendirelim:
- I. İstanbul Hükümeti'nin Lozan'a davet edilmesi: Evet, bu durum saltanatın kaldırılmasında önemli bir rol oynamıştır. İtilaf Devletleri, Lozan Barış Konferansı'na hem İstanbul Hükümeti'ni hem de Ankara Hükümeti'ni davet ederek ikilik çıkarmak istemişlerdir. Bu durum, TBMM'nin tepkisini çekmiş ve saltanatın kaldırılması hızlanmıştır. Çünkü artık tek bir temsilci olması gerektiği düşünülmüştür.
- II. Milli egemenlik ilkesinin benimsenmesi: Kesinlikle! Milli egemenlik, yani egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olması ilkesi, saltanatın doğasına tamamen aykırıdır. Saltanat, egemenliğin bir kişiye veya hanedana ait olduğu bir yönetim şeklidir. Milli egemenlik ilkesinin benimsenmesi, saltanatın meşruiyetini ortadan kaldırmıştır.
- III. Halifeliğin kaldırılması: Halifeliğin kaldırılması, saltanatın kaldırılmasından sonra gerçekleşmiştir. Bu nedenle, halifeliğin kaldırılması saltanatın kaldırılması kararında etkili olmamıştır. Halifelik, saltanat kaldırıldıktan sonra bir süre daha devam etmiştir.
- IV. Osmanlı Devleti'nin hukuken sona ermesi: Saltanatın kaldırılmasıyla Osmanlı Devleti hukuken sona ermiştir. Bu durum, saltanatın kaldırılmasının bir sonucudur, nedeni değildir. Yani, saltanat kaldırıldığı için Osmanlı Devleti hukuken sona ermiştir.
Bu değerlendirmeler ışığında, saltanatın kaldırılması kararında I. ve II. maddelerdeki durumların etkili olduğunu görüyoruz. IV. madde de doğru olmakla birlikte, saltanatın kaldırılmasının bir sonucudur.
Bu nedenle, doğru cevap B) I ve II seçeneğidir.
