Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, bir haritanın gerçek dünyayı ne kadar doğru yansıttığını anlamak için yapılan bir yöntemin hangi doğruluk ölçütüne dayandığı soruluyor. Haritayı fiziksel olarak bölgeyle karşılaştırmak, aslında bir temsilin (harita) gerçeklikle (fiziksel bölge) ne kadar örtüştüğünü kontrol etmektir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Tutarlılık: Bu doğruluk ölçütü, bir bilginin veya ifadenin, ait olduğu bilgi sistemi içindeki diğer bilgilerle çelişmemesi, onlarla uyumlu olması anlamına gelir. Yani, bir haritanın kendi içindeki ölçeklerin, sembollerin veya coğrafi bilgilerin birbiriyle tutarlı olması tutarlılıkla ilgilidir. Ancak haritayı fiziksel dünyayla karşılaştırmak, iç tutarlılıktan ziyade dış gerçeklikle uyumu arar.
- B) Tümel uzlaşım: Bu doğruluk ölçütü, bir bilginin veya ifadenin doğruluğunun, geniş bir insan topluluğu veya uzmanlar tarafından kabul görmesi, üzerinde uzlaşılması anlamına gelir. Bir haritanın doğruluğunu anlamak için bölgeye gidip fiziksel karşılaştırma yapmak, insanların ne düşündüğünden bağımsız, doğrudan bir gözlem ve ölçüm eylemidir.
- C) Uygunluk: Bu doğruluk ölçütü (aynı zamanda "tekabüliyet" veya "karşılık gelme" olarak da bilinir), bir bilginin, ifadenin veya temsilin (harita gibi) gerçek dünyadaki olgulara, duruma veya nesnel gerçekliğe birebir uyması, onu doğru bir şekilde yansıtması anlamına gelir. Haritanın gösterdiği bir dağın gerçekten o yerde bir dağ olması, bir nehrin haritada gösterildiği gibi akması, uygunluk ölçütüne dayanır. Soru metnindeki "o bölgeye gidip fiziksel karşılaştırma yapmak" ifadesi tam da bu uygunluğu, yani haritanın gerçeklikle ne kadar örtüştüğünü kontrol etme eylemini anlatır.
- D) Araçsal doğruluk: Bu doğruluk ölçütü (pragmatizmle ilişkilidir), bir bilginin veya inancın doğruluğunun, onun işe yararlılığı, pratik sonuçları veya belirli bir amaca ulaşmadaki etkinliği ile belirlenmesi anlamına gelir. Bir haritanın doğru olması elbette işe yarardır, ancak haritanın doğruluğunu fiziksel karşılaştırma yaparak anlamak, onun "işe yarar" olmasından ziyade "gerçekle örtüşüyor" olmasını test etmektir. İşe yararlık, doğruluğun bir sonucu olabilir, ancak doğruluğun kendisi değildir.
Dolayısıyla, bir haritanın gerçek dünyayı doğru temsil edip etmediğini anlamak için o bölgeye gidip fiziksel karşılaştırma yapmak, haritanın gerçeklikle ne kadar "uygun" olduğunu, yani ona ne kadar "karşılık geldiğini" kontrol etmektir.
Cevap C seçeneğidir.
