6. "Yazar, romanında İstanbul'u anlatmış, şehrin kültürünü yansıtmıştır." cümlesindeki ortak öge aşağıdakilerden hangisidir?
A) Yüklem
B) Özne
C) Belirtili nesne
D) Dolaylı tümleç
Sevgili öğrenciler, bu tür cümlelerde ortak ögeyi bulmak için öncelikle cümleyi ögelerine ayırmayı ve birden fazla yargı içeren cümlelerde her bir yargıyı ayrı ayrı incelemeyi öğrenmeliyiz. Haydi, adım adım bu cümleyi çözümleyelim:
- Verilen cümle "Yazar, romanında İstanbul'u anlatmış, şehrin kültürünü yansıtmıştır." şeklindedir. Bu cümle, iki ayrı yargıyı (fiili) bir virgülle birbirine bağlamış bir sıralı cümledir.
- İlk yargımız: "Yazar, romanında İstanbul'u anlatmış"
- İkinci yargımız: "şehrin kültürünü yansıtmıştır."
- Şimdi bu iki yargıyı ayrı ayrı ögelerine ayıralım:
- Birinci Yargı: "Yazar, romanında İstanbul'u anlatmış"
- Anlatmış: Yüklem (Fiil)
- Kim anlatmış? Yazar (Özne)
- Neyi anlatmış? İstanbul'u (Belirtili Nesne)
- Nerede anlatmış? Romanında (Dolaylı Tümleç)
- İkinci Yargı: "şehrin kültürünü yansıtmıştır."
- Yansıtmıştır: Yüklem (Fiil)
- Kim yansıtmıştır? (Gizli) Yazar (Özne) - Burada eylemi gerçekleştiren kişi, ilk yargıdaki "Yazar" ile aynıdır ve tekrar edilmemiştir.
- Neyi yansıtmıştır? Şehrin kültürünü (Belirtili Nesne)
- Her iki yargıyı da ögelerine ayırdığımızda, "Yazar" ögesinin her iki yargıda da ortak olduğunu görüyoruz. İlk yargıda açıkça belirtilmişken, ikinci yargıda gizli özne olarak bulunmaktadır ancak eylemi gerçekleştiren aynı kişidir.
Bu nedenle, cümlede ortak olan öge Özne'dir.
Cevap B seçeneğidir.
