Senozoik (Üçüncü Zaman - Tersiyer) özellikleri (Alp Orojenezi, Linyit, Bor) Test 2

Tersiyer dönemde gerçekleşen Alp Orojenezi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Günümüzdeki önemli deprem kuşaklarının oluşumuna zemin hazırlamıştır.
B) Tetis Okyanusu'nun kapanmasıyla sonuçlanmıştır.
C) Dünya'nın ikliminde radikal soğumalara neden olmuştur.
D) Kıtaların bugünkü görünümünü kazanmasını sağlamıştır.

Sevgili öğrenciler, Alp Orojenezi, Dünya tarihindeki en önemli dağ oluşum süreçlerinden biridir ve günümüz coğrafyasının şekillenmesinde büyük rol oynamıştır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek hangi ifadenin yanlış olduğunu bulalım:

• A) Günümüzdeki önemli deprem kuşaklarının oluşumuna zemin hazırlamıştır.

  Bu ifade doğrudur. Alp Orojenezi, Afrika, Arap ve Hint levhalarının Avrasya levhası ile çarpışması sonucu meydana gelmiştir. Bu tür levha sınırları, günümüzde de aktif tektonik hareketlerin ve dolayısıyla önemli deprem kuşaklarının (örneğin Akdeniz-Himalaya deprem kuşağı) bulunduğu alanlardır. Dağ oluşum süreçleri, levha sınırlarında gerilim birikmesine ve depremlere neden olur.

• B) Tetis Okyanusu'nun kapanmasıyla sonuçlanmıştır.

  Bu ifade de doğrudur. Alp Orojenezi, eski Tetis Okyanusu'nun tabanındaki tortulların sıkışması, kıvrılması ve yükselmesiyle gerçekleşmiştir. Afrika ve Avrasya levhalarının birbirine yaklaşması, aralarındaki Tetis Okyanusu'nun giderek daralmasına ve sonunda kapanarak Alp-Himalaya dağ sisteminin oluşmasına yol açmıştır.

• C) Dünya'nın ikliminde radikal soğumalara neden olmuştur.

  Bu ifade yanlıştır. Alp Orojenezi, Tersiyer dönemde gerçekleşmiş ve genel olarak Dünya'nın ikliminde uzun vadeli değişikliklere katkıda bulunmuş olabilir (örneğin, artan aşınma ve CO2 tüketimi yoluyla soğumaya dolaylı katkı). Ancak, Dünya'nın ikliminde "radikal soğumalar" olarak bilinen büyük buzul çağlarının (özellikle Kuaterner dönemindeki büyük buzul çağları) ana nedeni Alp Orojenezi değildir. Bu radikal soğumalar daha çok Dünya'nın yörünge hareketlerindeki değişiklikler (Milankoviç döngüleri) ve atmosferdeki sera gazı konsantrasyonlarındaki değişimler gibi karmaşık faktörlerin birleşimiyle açıklanır. Alp Orojenezi'nin doğrudan ve birincil olarak radikal küresel soğumalara neden olduğu söylenemez.

• D) Kıtaların bugünkü görünümünü kazanmasını sağlamıştır.

  Bu ifade doğrudur. Alp Orojenezi, Avrupa, Asya ve Afrika kıtalarının birleştiği bölgelerde (Alpler, Karpatlar, Kafkaslar, Himalayalar gibi) büyük dağ sıralarının oluşumuna neden olmuştur. Bu dağ sistemleri, kıtaların bugünkü topoğrafik yapısını ve genel görünümünü büyük ölçüde şekillendirmiştir. Akdeniz'in oluşumu ve çevresindeki kara parçalarının konumu da bu süreçle yakından ilişkilidir.

Bu durumda, Alp Orojenezi'nin doğrudan "radikal soğumalara" neden olduğu ifadesi doğru değildir.

Cevap C seçeneğidir.